Цената на нафтата повторно стана показател за стравот на глобалните пазари по пораките од Иран дека барелот би можел да достигне 200 долари. Предупредувањето доаѓа во време на војната што започна на 28 февруари, додека владите и пазарите се обидуваат да проценат дали станува збор за пропагандна закана или за реален ризик доколку кризата околу Ормутскиот Теснец се продлабочи.

Клучниот извор на загриженост е токму Ормутскиот Теснец, низ кој вообичаено поминува речиси една петтина од светската трговија со нафта и течен природен гас. Секое подолго нарушување на овој поморски коридор веднаш добива глобално значење.

Иранската порака се појави во контекст на ескалацијата на конфликтот. Euronews наведува дека предупредувањето за нафта од 200 долари првпат било јавно изнесено на 1 март, а потоа повторено на 11 март од портпаролот на воениот штаб Хатам ал-Анбија, Ебрахим Золфагари. Тој изјавил дека цената на барелот зависи од регионалната безбедност, која, според Техеран, била дестабилизирана. Reuters исто така објави дека Иран му порачал на светот да се подготви за барел од 200 долари во услови на продолжени напади врз бродови и поширока ескалација во Заливот.

Сепак, неизвесноста не се сведува само на изјавите од Иран, туку и на тоа колку пазарите веруваат дека такво ниво навистина е достижно. Историски гледано, 200 долари за барел звучат екстремно, но не и целосно невозможно. Euronews потсетува дека рекордната цена од 147 долари во 2008 година, кога ќе се прилагоди на инфлација, денес би изнесувала околу 211 долари за барел. Тоа значи дека бројката од 200 долари не е без историски преседан во реални, а не во номинални услови, особено во сценарио на долготрајна физичка блокада на еден од најважните светски теснеци.

Во моментов, сепак, движењето на пазарот не покажува дека инвеститорите очекуваат неизбежен скок до тоа ниво. Reuters на 12 март објави дека американскиот министер за енергетика Крис Рајт оценил дека нафта од 200 долари е „малку веројатна“, иако предупредил дека се можни краткорочни ценовни шокови. Истовремено, Reuters и Меѓународната агенција за енергија известија дека нејзините членки веќе ослободиле рекордни 400 милиони барели од стратешките резерви со цел да се ублажи притисокот врз снабдувањето и да се спречи паника на пазарите.

Но неизвесноста и натаму останува висока. Euronews пишува дека осигурителни компании веќе повлекуваат покритие за воен ризик, додека дел од бродските компании ги пренасочуваат своите флоти, што ја одржува нервозата на пазарот дури и кога резервите се пуштаат во оптек.

Во истиот контекст, Oxford Economics, како што пренесува Euronews, проценува дека границата од околу 140 долари за барел е ниво на кое светската економија би почнала да се соочува со блага рецесија. Тоа значи дека и без да се достигнат 200 долари, ефектите врз глобалната економија би можеле да бидат значајни.

Поради тоа, прашањето дали нафтата навистина може да достигне 200 долари нема едноставен одговор. Во нормални услови таква цена би звучела претерано и политички надуена. Но во услови на војна, нарушени бродски рути, удари врз енергетска инфраструктура и потенцијална долготрајна блокада на Ормутскиот Теснец, таа бројка повеќе не изгледа како чиста фантазија. Засега е повеќе закана отколку основно сценарио, но колку подолго трае кризата, толку повеќе незамисливото почнува да изгледа возможно.