Новиот дигитален систем на Европската унија за контрола на влез и излез на граѓани од земји кои не се членки на ЕУ (EES-Entry/Exit System) ќе биде целосно имплементиран од 10 април па натаму и би можел значително да помогне во модернизирањето на контролните системи на ЕУ. Патувањето во Европа би можело значително да се промени во следните неколку дена.

Системот за влез/излез (EES) на ЕУ, кој започна со постепено воведување на 12 октомври минатата година во 29 европски земји, ќе стане целосно оперативен од 10 април 2026 година.

Ова ќе значи дека печатите во пасошите ќе бидат заменети со дигитално евидентирани влезови и излези, заедно со одбивања за влез за патници со краток престој кои не се од ЕУ.

Ќе бидат евидентирани и биометриски информации како што се слики од лицето и отпечатоци од прсти, заедно со лични податоци од патната исправа што се користи.

Овој нов систем се имплементира за модернизација на граничните безбедносни и имиграциски системи на ЕУ, како и за намалување на криминалот, измами и идентификување на безбедносните ризици.

Од воведувањето, на повеќе од 24.000 лица им е одбиен влез поради причини како што се истечени и лажни документи или неможност целосно да ја оправдаат причината за нивната посета, според Европската комисија. Исто така, повеќе од 600 лица се идентификувани како лица кои претставуваат безбедносен ризик за Европа, објави „Јуроњуз“.

За кого се однесува Европскиот систем за влез/излез и кој е ослободен?

Овој систем се однесува на граѓани кои не се членки на ЕУ/Шенген зоната и кои одат во земјите од Шенген или ЕУ за краток престој до 90 дена во период од 180 дена.

Ова ги вклучува и граѓаните кои поседуваат имот во ЕУ, но немаат дозвола за престој.

Ирска и Кипар се ослободени од користење на овој систем, што значи дека ќе продолжат со рачни проверки на пасошите.

Некои луѓе се ослободени и од Европскиот систем за влез/излез

Ова ги вклучува граѓаните на земјите-членки на ЕУ и Шенген, како и лицата со долгорочни визи или дозволи за престој од овие земји, вклучително и државјани кои не се членки на ЕУ.

Слично на тоа, членовите на семејствата на државјаните на ЕУ, кои поседуваат карта за престој од една од овие земји, се ослободени, заедно со локалните жители со важечки дозволи за локален граничен сообраќај.

Членовите на екипажот на возови и авиони на меѓународни патувања се исто така ослободени, заедно со персоналот на вооружените сили и нивните семејства на работа во Партнерството за мир или НАТО.

Може да има и некои исклучоци за еднодневни патувања за крстарења што започнуваат и завршуваат надвор од Шенген зоната.

Државјаните на Андора, Сан Марино, Ватикан и Монако нема да мора да поминат низ „EES“.

Дали ќе има доцнења на аеродромите поради „EES“?

Веројатно ќе има значителни доцнења на аеродромите во првите неколку месеци од целосното функционирање на „EES“, и покрај тоа што ЕУ ветува дека ќе дозволи одредена флексибилност за да се земат предвид прекумерните летни редици.

„Времето на чекање сега редовно достигнува до два часа во време на шпиц на сообраќајот, при што некои аеродроми пријавуваат уште подолги редици“, соопштија во заедничка изјава аеродромската асоцијација ACI Europe и Airlines for Europe (A4E).

Една од главните причини за повеќе доцнења е тоа што од сите патници од трети земји се бара да бидат регистрирани преку „EES“ од 31 март.

Претходно, властите за гранична контрола можеа целосно или делумно да ги суспендираат процесите на „EES“ во време на шпиц на патување. Сепак, ова повеќе нема да биде можно од 10 април па натаму.

Ова значи дека патниците најверојатно ќе треба да стигнат на аеродромот околу еден ипол до два часа порано отколку што вообичаено би стигнале, за да се земат предвид доцнењата специфични за „EES“ по 10 април.

Во меѓувреме, здруженијата на аеродроми и авиокомпании продолжуваат да бараат од Европската комисија да им дозволи на властите за гранични контроли делумно или целосно да го суспендираат „EES“ за летната сезона 2026 година.

Дали ви е потребен биометриски пасош за EES?

Биометриските пасоши не се строго потребни за EES.

Носителите на стандардни пасоши треба да користат кабини со персонал за првични регистрации и да обезбедат фотографија и отпечатоци од прсти.

Овие податоци ќе се чуваат три години, што ги прави идните проверки значително побрзи. На патниците кои одбиваат да дадат биометриски податоци автоматски ќе им биде одбиен влез.

Децата под 12 години не мора да даваат отпечатоци од прсти, но сепак треба да се фотографираат.

Дали треба однапред да се регистрирам за EES?

Не мора однапред да се регистрирате за EES, бидејќи регистрацијата се случува на границата кога ќе пристигнете во ЕУ.

Процесот на регистрација зависи од тоа дали имате биометриски или стандарден пасош.

Сепак, постои уште една опција за патниците кои сакаат побрз процес.

Мобилната апликација „Travel to Europe“ (Патување во Европа), официјална апликација на ЕУ специјално дизајнирана за системот „EES“, им овозможува на патниците од трети земји да регистрираат биометриски фотографии и податоци од пасошот 72 часа пред пристигнувањето, за да ги забрзаат граничните проверки.

Сепак, тоа не го заменува задолжителното интервју за гранична контрола.

Во моментов, достапна е само во некои земји како Португалија и Шведска, со планови за проширување на апликацијата низ цела ЕУ.

Апликацијата може да се преземе од Google Play или Apple App Store, при што корисниците треба да пополнат прашалник за влез и да направат селфи за да го потврдат својот идентитет.

Извор: Нетпрес