Иранските власти се соочуваат со еден од најсериозните предизвици од воспоставувањето на исламската република пред 47 години, откако протестите што започнаа како економско незадоволство во Техеран прераснаа во масовен политички бунт низ целата земја.
Немирите почнаа на 28 декември како локален протест на трговци во главниот град, но за помалку од две недели се проширија во сите 31 провинција, прераснувајќи во координиран устанок против режимот.
Според податоци на агенцијата на протестанти HRANA, досега загинале најмалку 38 лица, меѓу кои и шест деца, додека NCR-Iran известува за повеќе од 2.200 уапсени. За разлика од претходните протести, овојпат, според оценките, стравот се префрла на страната на власта, која во одредени региони се повлекува поради губење на клучни сојузници како Башар ал-Асад и Николас Мадуро.
Иран во Пламен
Паралелно со немирите, Иран се соочува и со сериозни прекини во комуникациите. Земјата е делумно или целосно отсечена од интернет и телефонски мрежи. Организацијата NetBlocks потврди дека главниот државен оператор во градот Керманшах е целосно исклучен, додека BBC и CBS известуваат за „дигитален блок“ во Техеран. Аналитичарите предупредуваат дека ваквите мерки често се користат за прикривање репресивни акции.
Во основата на протестите е длабоката економска криза. Иранскиот ријал достигна историски минимум од 1,5 милиони за еден американски долар, а инфлацијата на храната изнесува 72 проценти, што, според оценките, го прави секојдневниот живот на граѓаните речиси невозможен. Владата се обиде да го ублажи незадоволството со месечна помош од 7 долари за 71 милион жители, но протестантите ја отфрлија мерката со слогани како „Ни Газа, ни Либан, својот живот давам за Иран“ и „Смрт на диктаторот“.
Најтешката состојба е забележана во западните делови на земјата, каде градовите Абданан и Малекшахи, според извештаите, се практично надвор од контрола на централната власт. Протестантите таму заземаат локални административни објекти и безбедносни бази, што укажува на сериозна слабост на државниот апарат.
Во врвот на власта, според медиумски информации, владее паника. Се наведува дека врховниот лидер, ајатолах Али Хамнеи, подготвил план за евакуација во Русија во случај на целосен колапс, додека американскиот претседател Доналд Трамп испратил порака со која предупредува на потребата од заштита на мирните демонстранти.
Аналитичарите оценуваат дека Иран повеќе не се наоѓа во фаза на управување со криза, туку во фаза на голо преживување. Според нив, дилемата повеќе не е дали режимот ќе падне, туку кој и на каков начин ќе ја води земјата во свет што значително се променил.
Иран во Пламен