На само два дена пред предвремените парламентарни избори во Србија, закажани за 25 октомври, истражувањата на јавното мислење откриваат длабоко поделено општество и сериозен предизвик за долгогодишната политичка доминација на Александар Вучиќ. За првпат по многу години, неговата Српска напредна странка се соочува со студентско движење кое, според дел од истражувањата, има поголема изборна поддршка.

Трите најзначајни истражувања даваат различни резултати.

Според најновата анкета на Ипсос, спроведена од 20 до 22 октомври на 3.624 испитаници, изборната листа на Вучиќ има поддршка од 47,4%, додека студентската листа располага со 40%. Меѓутоа, значајно е дека нарачател на ова истражување е токму изборната листа на Вучиќ.

Поинаква слика дава истражувањето на Нова српска политичка мисла, објавено на 20 октомври. Според него, студентската листа има 44,5%, наспроти 42,7% за листата на Вучиќ. Анкетата е спроведена на 1.050 испитаници, кон крајот на септември и почетокот на октомври.

Уште поголема разлика покажува јунското истражување на ЦРТА, реализирано во соработка со Универзитетот Стенфорд. Студентите тогаш имале 44,9%, наспроти 35,7% за СНС. Истовремено, 60% од граѓаните ги поддржувале протестите предизвикани од трагедијата на железничката станица во Нови Сад.

Токму овие податоци ја објаснуваат политичката тежина на студентското движење. Незадоволството од корупцијата, недовербата во институциите и протестната мобилизација создадоа политички контекст во кој традиционалната опозиција повеќе не е единствениот противник на власта.

Сепак, поддршката за протестите не е идентична со изборната определба, а истражувањето на ЦРТА е неколку месеци постаро од последното мерење на Ипсос.

Дополнителна неизвесност создава изборниот цензус од 3%.

Социјалистичката партија на Ивица Дачиќ, традиционален партнер на Вучиќ, според Ипсос има 3,2%, а според НСПМ 2,9%. Тоа значи дека нејзиното парламентарно присуство е неизвесно. Европска Србија и десничарската коалиција НАДА, исто така, се движат околу или под изборниот праг.

Ова е особено важно поради пропорционалниот изборен систем. Во српскиот парламент има 250 пратеници, а за мнозинство се потребни 126. Гласовите за немалцинските листи што нема да го поминат цензусот не учествуваат во распределбата на мандатите. Оттука, конечниот состав на парламентот не зависи исклучиво од разликата меѓу двете најголеми листи.

Најновата анкета на Ипсос проценува излезност од 64,7%, но реалната мобилизација на избирачите останува непозната.

Затоа изборите во Србија не можат да се сведат на едноставно прашање кој води во анкетите. Истражувањата документираат и значителна поддршка за власта и силно организирано незадоволство од неа.

Клучното прашање на 25 октомври ќе биде дали таа општествена мобилизација ќе се претвори во доволен број пратенички мандати за промена на парламентарното мнозинство.