Во Исланд се отвора прашањето за приклучување кон Европската Унија по реакциите на изјавите на американскиот претседател за можна анексија на Гренланд, објави „Еурактив“.
Според професорот по политички науки на Универзитетот Бифрост, Еирикур Бергман, настаните околу Гренланд ги натерале Исланѓаните повторно да ги преиспитаат своите меѓународни позиции и безбедносни врски.
– Прашањето со Гренланд ги принуди Исланѓаните да ги преиспитаат своите меѓународни односи – изјави Бергман, додавајќи дека „сите аргументи што САД ги користат како причина да го стекнат Гренланд, би важеле и за Исланд“.
Исланд и Гренланд се наоѓаат на ист стратегиски коридор во Северозападниот Атлантик, меѓу Северна Америка и Европа, каде климатските промени отвораат нови поморски рути и пристап до природни ресурси. Клучната разлика, како што се наведува, е што Гренланд е автономна територија во состав на Данска, додека Исланд е независна држава, членка на НАТО, но без сопствена армија.
Вашингтон под лупа, Брисел како опција
Во јавноста сѐ почесто се поставува прашањето дали Соединетите Американски Држави остануваат сигурен безбедносен партнер за Исланд. Договорот од 1951 година, со кој одбраната на земјата ѝ беше доверена на американската страна, повторно е предмет на анализа.
Дополнителни тензии, наведува „Еурактив“, предизвика одлуката на администрацијата на Доналд Трамп во август 2025 година да воведе царини од 15 проценти за исландски производи, што ја наруши економската и политичката доверба.
Поранешниот премиер Торштајн Палсон во колумна за „Арктик тудеј“ оцени:
„Нападот на САД врз виталните интереси на Исланд ги менува сите пресметки. Целосното членство во ЕУ можеби е единствениот начин да ги браниме нашите долгорочни интереси.“
Референдум како следен чекор – дебатата за членство во ЕУ во Исланд
Министерката за надворешни работи Торгердур Катрин Гунарсдотир најави поднесување резолуција за одржување референдум за обновување на пристапните преговори со Европската Унија.
– Светот се менува, мора да видиме што е најдобро за нашата безбедност – изјави таа за исландската јавна телевизија RÚV.
Доколку парламентот ја поддржи иницијативата, гласањето би можело да се одржи до пролетта 2027 година. Според анкетите од 2025 година, 45 проценти од граѓаните би гласале „за“, а 35 проценти „против“ членство во ЕУ.
Фарските Острови со различен фокус
За разлика од Исланд, Фарските Острови не бележат слична промена во јавната дебата. Политичкиот истражувач Рогви Олавсон од Универзитетот во Торшавн наведува дека таму прашањето за ЕУ останува поврзано исклучиво со рибарството.
– Изјавите на Трамп за Гренланд не ја променија таа динамика – потврди Олавсон.
Изјавите на Трамп за Гренланд ја отворија дебатата за членство во ЕУ во Исланд