Кога Тим Кук ја презеде функцијата извршен директор на Епл во август 2011 година, се соочи со тежок предизвик. Неговиот претходник, Стив Џобс, беше широко ценет како еден од најголемите иноватори на сите времиња.

Кук го однесе Епл на нови височини за 15 години. Неговиот наследник, шефот на хардверското инженерство Џон Тернус, денес го презема кормилото во многу поинакво светло, објавува CNN.

Кук ќе биде запаметен по тоа што го направи iPhone неопходен дел од секојдневниот живот – од купување кафе и слушање музика, до одење во теретана или плаќање сметки. Сето ова е резултат на мрежните услуги и додатоците што Епл ги разви под водство на Кук.

Цената на акциите на Епл се зголеми за повеќе од 2.000 проценти за време на мандатот на Кук. Во јули 2026 година, компанијата накратко достигна пазарна капитализација од 5 трилиони долари, станувајќи само втората компанија во историјата што го сторила тоа.

„Кук успеа да го прошири производството и усвојувањето на iPhone до нивоа за кои никој во тоа време не мислеше дека се веројатни или можни“, рече Дејвид Јофи, професор на Харвардската бизнис школа и автор на студија на случај за Епл и Тим Кук.

Тој успех не беше само резултат на добри одлуки за производите. Исто така, бараше вешто навигирање во политичките односи меѓу САД и Кина, пазари клучни за бизнисот на Епл, во време на високи тензии меѓу двете суперсили.

Кук беше исто толку државник колку што беше и извршен директор, вели Џин Манстер, управувачки партнер во инвестициската фирма Deepwater Asset Management, која го следи Епл од 2004 година.

Тој се искачи на позицијата извршен директор како експерт за операции и управување со синџирот на снабдување. Но, експертите велат дека неговиот смирен пристап, брзите одлуки и преговарачките вештини му помогнаа на системот на Епл да функционира беспрекорно, и покрај геополитичките предизвици.

Рон Џонсон, кој ги водеше малопродажните операции на Епл од 2000 до 2011 година, го опиша Кук, тогашниот главен оперативен директор, како интелигентен и стратешки фокусиран лидер за време на неделните состаноци со Џобс и извршниот тим.

„Тој веројатно беше највнимателниот член на извршниот тим. Секогаш прв слушаше и зборуваше само кога имаше нешто конкретно да додаде“, изјави Џонсон за CNN.

Под водство на Кук, Епл донесе одлука со која ги избегна екстремно високите тарифи наметнати од администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп. Под притисок да го премести производството на iPhone во САД, Епл наместо тоа вети дека ќе инвестира 600 милијарди долари во проширување на домашните операции, вклучително и производство на клучни делови за iPhone во САД.

Трамп, исто така, за време на својот прв мандат како претседател нагласи дека Кук бил еден од ретките бизнис лидери кои лично го поканиле.

„Кога станува збор за извршни директори што Трамп ги почитува, Тим Кук е на врвот на листата“, рече Џефри Соненфелд, виш соработник декан за студии за лидерство на Јеилската школа за менаџмент и поранешен советник во Белата куќа.

Кук успеа да диверзифицира дел од своето производство надвор од Кина, задржувајќи ја наклонетоста и на кинеските потрошувачи и на кинеските директори, што Манстер вели дека е редок подвиг.

„Не знам како го направи тоа. Логично, таа динамика изгледа речиси невозможна“, рече Манстер.

Но, пандемијата на коронавирус и царините на Трамп покажаа колку може да биде зависна од Кина. Тоа е само една од пречките што Тернус сега ги наследува.

Потоа, тука е и затегнатиот однос со регулаторите во Европа, вториот по големина пазар на Епл, каде што компанијата беше принудена да го промени начинот на кој работи со својата App Store. Покрај тоа, верзијата на нејзиниот виртуелен асистент Siri, управувана од вештачка интелигенција (ВИ), нема да биде лансирана во Европа поради правилата на ЕУ.

Конечно, тука е и самата ВИ. Компанијата се соочува со зголемен притисок да остане во чекор со конкуренцијата, особено откако нејзиниот последен голем производ, Vision Pro, не ги исполни очекувањата. Во меѓувреме, тековниот недостиг на мемориски чипови предизвикан од трката за развој на ВИ технологија ги принуди Епл и другите компании да ги зголемат цените.

Сепак, Кук му понуди на Тернус неколку совети за време на еден од неговите последни говори пред акционерите како извршен директор: фокусирајте се на создавање производи што го збогатуваат животот на луѓето.

„Ако продолжите да работите имајќи ја предвид таа цел и ги базирате вашите одлуки врз основа на тоа, ќе создадете одлична компанија, а тоа ќе ни овозможи да произведуваме уште подобри производи и да го повториме нашиот успех“, рече Кук во април, според CNN.