ВЕЖБАЈТЕ ГО МОЗОКОТ: Учете и имајте хоби за да го намалите ризикот од деменција

Редовната ментална активност и учењето во текот на животот може да помогнат во намалување на ризикот од деменција и Алцхајмерова болест, покажуваат најнови научни истражувања. Експертите советуваат луѓето постојано да го „вежбаат“ мозокот преку различни активности што го стимулираат размислувањето.

Научниците велат дека не е доволно да се повторува само една активност. На пример, ако некој секојдневно решава само крстозбори, ќе стане подобар во тоа, но мозокот добива поголема корист кога се користат различни видови ментални предизвици.

Затоа експертите препорачуваат активности кои бараат размислување и учење. Меѓу нив се читањето, пишувањето, учењето странски јазик, играњето шах или решавањето различни загатки. Корисни се и културни активности како посетување музеи или учество во креативни хобија.

„Тие некако го истегнуваат вашиот мозок и вашето размислување. Користите различни когнитивни системи“, објасни невропсихологот Андреа Замит од Медицинскиот центар на Универзитетот Раш во Чикаго, која ја водеше студијата.

Активностите можат да помогнат и ако се започне подоцна во животот

Истражувачите нагласуваат дека не е предоцна да се започне со вакви активности. Дури и ако некој не ги практикувал во младоста, средната возраст се смета за важен период кога може да се заштити здравјето на мозокот.

Научниците истражуваат различни начини за одржување на менталната активност. Меѓу нив се учење да се свири музички инструмент, набљудување птици или користење специјални игри за тренирање на мозокот.

„Не станува збор за една активност. Станува збор за пронаоѓање значајни активности за кои сте страсни“, вели Замит, нагласувајќи дека е важно да се држите до нив, а не само повремено да ги пробувате.

Експертите истакнуваат дека физичкото здравје исто така има големо значење за мозокот. Затоа препорачуваат редовна физичка активност што го забрзува срцевиот ритам, добар сон и следење на крвниот притисок.

„Не постои магична формула што ќе спречи деменција или нормален когнитивен пад што доаѓа со стареењето“, предупредува Роналд Петерсен, доктор по медицина, специјалист за Алцхајмерова болест во клиниката Мајо.

Осумгодишна студија со речиси 2.000 учесници

Истражувањето што го водеше тимот на Замит опфатило речиси 2.000 постари лица на возраст од 53 до 100 години. На почетокот ниту еден од учесниците немал деменција, а научниците ги следеле во период од осум години.

Учесниците одговарале на прашања за нивното образование и за интелектуално стимулирачките активности во текот на младоста, средната возраст и староста. Покрај тоа, редовно им биле правени невролошки тестови за процена на нивните когнитивни способности.

Дел од учесниците подоцна развиле Алцхајмерова болест. Сепак, кај луѓето кои имале најмногу интелектуални активности во текот на животот, болеста се појавила во просек пет години подоцна отколку кај оние со најмалку ментална стимулација.

Резултатите од студијата се објавени во списанието „Neurology“.

Когнитивна резерва – мозокот станува поотпорен

Истражувачите анализирале и податоци од обдукции на 948 учесници кои починале во текот на студијата. Дури и кога нивните мозоци покажувале карактеристики типични за Алцхајмерова болест, луѓето со поактивен ментален живот имале подобри способности за меморија и размислување.

Научниците овој феномен го нарекуваат когнитивна резерва. Според оваа теорија, учењето и менталната активност ги зајакнуваат невронските врски во мозокот и му помагаат подобро да се справи со промените што доаѓаат со стареењето или со болеста.

Иако студијата не може да докаже директна причинско-последична врска, резултатите покажуваат јасна поврзаност меѓу когнитивната активност и помалиот ризик од деменција.

Важна е и грижата за телото

Истражувачите нагласуваат дека здравјето на мозокот е тесно поврзано со општото здравје на организмот. Многу хронични болести што се појавуваат во средната возраст можат да го зголемат ризикот од деменција подоцна во животот.

На пример, високиот крвен притисок може да ги оштети крвните садови и да го намали протокот на крв кон мозокот. Неконтролираниот дијабетес може да предизвика воспаление што има негативно влијание врз мозочните клетки.

Затоа експертите советуваат редовна физичка активност, исхрана богата со овошје и зеленчук и контрола на факторите на ризик како дебелина, дијабетес, висок крвен притисок и холестерол. Таквите навики, покрај здравјето на срцето, придонесуваат и за подобра функција на мозокот во подоцнежните години.