Програмата на Студентската листа во Србија подразбира дека Уставниот суд на Србија ќе ги разгледа сите договори постигнати во рамките на дијалогот со Косово за нормализација на односите, соопшти кандидатката на Студентската листа, Емилија Марковиќ.
Одговарајќи на прашањето дали Студентската листа, која победи на парламентарните избори во Србија, ќе остане посветена на преземените обврски од дијалогот меѓу Приштина и Белград што се водеше со посредништво на Европската Унија, таа посочи дека сè уште не е воспоставена ефикасна влада и не се знае прецизно сè што било претходно потпишано.
„Но, во рамките на она што ќе го утврдиме дека е договорено или потпишано – ќе бараме можности: каде и како можеме да дејствуваме, што е можно да биде предмет на ревизија, но пред сè, инсистираме на почитување на Уставот и законите на Република Србија“, рече Марковиќ.
Официјалниот став на Студентската листа за Косово предвидува дејствување исклучиво во согласност со Уставот на Србија, односно третирање на покраината како составен дел од српската држава.
Европската Унија порача дека промената на власта во Белград не ги менува обврските што Србија ги има преземено во процесот на нормализирање на односите, вклучително и оние што произлегуваат од Договорот за патот кон нормализација од 2023 година и Анексот за негово спроведување договорен во Охрид. Со овој договор Србија се обврза да го почитува територијалниот интегритет на Косово и да не го попречува неговото членство во меѓународните организации, додека Косово се согласи за формирање на Заедница на општини со српско мнозинство, со што на српската заедница би ѝ се овозможило одредено ниво на самоуправување, иако документите сè уште не се формално потпишани.
Марковиќ оцени дека претстојат сериозни разговори со меѓународната заедница, но потенцираше дека преговорите меѓу Белград и Приштина овој пат ќе мора да добијат сосема поинаква почетна основа.
„Самата студентска програма однапред процени некои работи, имено, дека почетната точка сепак мора да биде Уставот на Република Србија и основните принципи на меѓународното право“, рече Марковиќ.
Владата на Косово истакна дека нејзиниот став останува непроменет и дека формирањето на Заедницата на општини со српско мнозинство бара официјално потпишување на Договорот за патот кон нормализација за да се гарантира неговата целосна имплементација.
Европската Унија во повеќе наврати потенцираше дека овој договор, попознат како Француско-германски план, претставува правно обврзувачки документ за двете страни и покрај отсуството на потписи.
Освен официјален потпис, косовската страна бара екстрадиција на Милан Радоичиќ и на останатите припадници на вооружената група што го изведе нападот во Бањска во 2023 година, кој во Приштина се оквалификува како директен атак врз уставниот поредок.
Косовските власти исто така бараат повлекување на писмото испратено од Ана Брнабиќ до 27 земји-членки на Европската Унија, во кое таа наведе дека Србија не го признава територијалниот интегритет на Косово и дека Договорот и Охридскиот анекс се прифатливи единствено без никакво де факто или де јуре признавање.
Косовскиот премиер Аљбин Курти изрази очекување новата влада во Белград целосно да ја промени својата политичка позиција кон независноста на Косово.
Студентското движење одби да ги коментира овие барања на Приштина пред формирањето на владата и увид во постојната документација, најавувајќи дека тогаш ќе ги даде финалните одговори.
Марковиќ подвлече дека нема да постои соработка со Српската листа, партијата што делуваше со поддршка од Српската напредна партија и Александар Вучиќ, објаснувајќи дека соработката ќе оди преку новоназначените раководители на институциите.
Српската листа располага со девет пратенички места во косовското Собрание и управува со сите десет општини со српско мнозинство во Косово.
Кандидатот на Студентската листа, Југослав Гашиќ, соопшти дека комуникацијата со српските претставници во централните косовски институции ќе се води преку меѓународната заедница, нагласувајќи дека движењето нема да развива сопствена партиска мрежа на терен.
„Нема да имаме апсолутно никаква структура што е како политичка партија на терен“, изјави Гашиќ.
Српската листа по изборите порача дека очекува продолжување на институционалните релации, истовремено забележувајќи дека не слушнала конкретни решенија за проблемите на српскиот народ и дека ќе ги искористи сите собраниски механизми за да ги спречи неповолните уставни измени.
„Денес, на нашиот народ не му се потребни нови поделби, закани и политички натпревари, туку одговорност, конкретни решенија, безбедност и јасна перспектива за останување и опстанок во своите огништа“, соопштија од Српската листа.
Делегација на Студентската листа исто така ги посети манастирите Грачаница и Високи Дечани, како и Призрен, испраќајќи порака за поддршка до српската заедница на теренот.
„Посетата беше можност уште еднаш да се потсетиме на важноста на зачувувањето на нашето културно, историско и духовно наследство, но и да обрнеме внимание на оние кои живеат, работат, одгледуваат семејства во Косово и Метохија и се стремат да ги зачуваат своите домови и начин на живот и покрај бројните тешкотии. Нивната упорност заслужува почит, но почитта не е доволна. Граѓаните на Република Србија кои живеат во Косово и Метохија имаат потреба од безбедност, институционална поддршка и конкретни решенија за проблемите со кои се соочуваат секојдневно. Нивниот живот и иднина не смеат да зависат од политички интереси, ниту пак нивните проблеми можат да се сведат на тема што се споменува само кога е политички погодно. Им порачуваме на граѓаните на Република Србија во Косово и Метохија: не сте сами и не сте заборавени. Имате право на мирен и достоинствен живот, безбедност, образование, работа и иднина во вашите домови. Вашите права, безбедност и достоинство мора да бидат траен приоритет на државата и целото општество. За Студентскиот список, Косово и Метохија не е политички слоган или алатка за собирање политички поени. Тоа е прашање на историја, идентитет, одговорност и, пред сè, на луѓе. Не сакаме политика на големи ветувања без дела, туку политика што ќе тргне од реалните потреби на граѓаните, нивните права и условите во кои живеат“, порачаа студентите преку социјалните мрежи.