Европската Унија од денеска влезе во нова фаза на гранична контрола со целосната примена на системот EES (Entry/Exit System) на сите надворешни гранични премини во 29 европски земји. Со ова, класичните печати во пасошите за државјаните на трети земји се заменуваат со дигитална евиденција за влез, излез и евентуално одбиен влез.
Дигитална евиденција наместо печати
Според новите правила, при првото влегување патниците ќе треба да достават податоци од патната исправа, фотографија и отпечатоци од прсти, кои ќе се зачуваат во системот. Наместо рачно удирање печат, граничните служби ќе располагаат со дигитален запис за движењето на патниците, што овозможува полесно следење на дозволениот престој.
Системот се однесува на државјани на трети земји кои патуваат за краток престој во земјите што го применуваат EES, додека Ирска и Кипар не се дел од оваа шема. Во примената се вклучени и земји од Шенген што не се членки на ЕУ, како Норвешка, Исланд, Швајцарија и Лихтенштајн.
Што значи за патниците од Македонија
За македонските патници, новите правила значат дека при патување во земјите што го користат системот повеќе нема да биде доволно само покажување пасош. Ќе следи дигитална постапка на регистрација, особено при првото влегување, што може да бара дополнително време.
Европските институции посочуваат дека системот е воведен со цел подобрување на безбедноста, поефикасна контрола и појасно следење на дозволениот престој во Шенген-зоната.
Први проблеми и подолги чекања
Уште од првиот ден од примената се отвори прашањето за подготвеноста на граничните премини. Дел од европските медиуми и туристичката индустрија предупредуваат на можни застои, а веќе има информации за подолги чекања и технички проблеми на некои аеродроми, железнички терминали и гранични премини.
Во одредени француски влезни точки, според медиумските извештаи, инфраструктурата не е целосно подготвена, па биометриските проверки не се спроведуваат еднакво на сите премини. Во меѓувреме, аеродроми и оператори воведуваат дополнителни коридори и процедури за да се намали притисокот.
Препораката за патниците е да не тргнуваат во последен момент, да имаат важечки биометриски пасош и да бидат подготвени за подолга постапка. Иако EES се претставува како чекор кон модернизација, првите денови покажуваат дека транзицијата ќе значи повеќе проверки и подолго чекање на дел од границите.
