Според календарот на Македонската православна црква, односно по Јулијанскиот календар, православните верници денеска го одбележуваат 20 октомври и споменот на светиот великомаченик Артемиј.
Овој славен светител потекнувал од Мисир и бил прв војвода во служба на царот Константин Велики. Откако на царот Константин му се јавил победоносниот крст, тој поверувал во Господ Исус Христос и го примил светото крштение. Во периодот на владеењето на царот Констанциј, војводата Артемиј бил испратен во Елада за свечено да ги пренесе светите мошти на свети Андреј од Патрас и на свети Лука од Тива директно во Цариград, задача што ја реализирал со голема радост. Потоа бил назначен за августалиј и царски намесник во Мисир, извршувајќи ја таа должност во времето на синот на Константин, а одреден период и за време на царот Јулијан Отстапник. Кога овој владетел тргнал во воен поход против Персијанците, застанал во Антиохија и му наредил на Артемиј да пристигне таму со својата војска.
Откако Артемиј пристигнал, царот ги подложил на тешки мачења двајцата христијански свештеници, Евгениј и Макариј. Гледајќи го насилството, војводата се вознемирил во своето срце, застанал директно пред владејачот и отворено му се спротивставил.
„Зошто цару толку нечовечно ги мачиш невините и на Бога посветени мажи и зошто ги присилуваш да се откажат од верата православна?“, му рекол Артемиј.
Тој истовремено му претскажал на царот дека неговата лична пропаст е неизбежна.
„Твојата погибел е близу“, прорекол Артемиј.
Разгневениот цар веднаш ги протерал свештениците на прогонство во Арабија, каде што набрзо завршиле нивните животи, додека војводата Артемиј бил целосно расчинет и подложен на брутални тепања и измачувања. Ранет и облеан во крв бил затворен во темница, каде според црковното предание му се јавил Самиот Господ Исус Христос за да го исцели и охрабри. Потоа бил поставен на камен и притиснат со друг тежок камен сѐ додека неговото тело не било здробено, а животот му завршил со отсекување на главата во 362 година. Царот Јулијан подоцна заминал во борба против Персијанците каде што загинал, токму според пророштвото на маченикот.
Црквата преку својот тропар му оддава признание на неговото подвижништво и жртва, истакнувајќи дека неговото смирение и чистота остануваат вечен пример за православните христијани.
На денешен ден се одбележува и споменот на светиот праведен Артемиј, роден во 1532 година во руското село Веркол, како син на побожните селани Козма и Аполинарија. Уште од најрана возраст покажувал исклучителна кротост и вера, а на тринаесет години трагично го загубил животот во шума при силна бура. По дваесет и осум години неговото тело било пронајдено целосно зачувано и нетлено, по што светите мошти биле положени во манастир близу Пинега, каде што се запишани повеќе сведоштва за исцеленија.
Православниот календар го слави и преподобниот Герасим Нови од Пелопонез, роден во 1509 година, кој се подвизувал на Света Гора и во Палестина, а подоцна основал женски манастир на островот Кефалонија каде што неуморно помагал и исцелувал сѐ до своето упокојување во 1579 година.
Денеска се чествува и споменот на преподобномаченикот Игнатиј од Ески-Загора, кој по подвигот на Атон доброволно заминал на мачеништво пред османлиските власти заради својата вера и бил обесен во Цариград во 1814 година.
Црквата се сеќава и на преподобниот старец Гаврил Ургебадзе од Грузија, чии мошти беа ексхумирани во 2014 година во манастирот Самтавро, а беше канонизиран во 2012 година.
„Човек без љубов е како стомна без дно“, гласела пораката на таблата што Старецот Гаврил ја носел околу својот врат.
Тој поминал низ суров прогон од безбожничкиот советски режим по палењето на огромниот портрет на Ленин, но останал доследен духовен раководител и утешител на многубројни верници сѐ до своето упокојување.
Католичките верници според својот календар денеска го одбележуваат денот на Задушница. Овој ден е посветен на молитви за душите на починатите во чистилиштето, при што црквата ги повикува верниците на палење свеќи, вршење добри дела и учество во светите миси за вечен мир на душите.
