Сателити и астронаути го забележале феноменот од вселената
Црното Море секоја пролет доживува впечатлива промена на бојата, кога неговата темносина нијанса преминува во млечно тиркизна. Овој природен феномен се должи на масовно присуство на коколитофори – микроскопски алги кои имаат обвивка од калциум-карбонат, што ја расејува сончевата светлина и создава специфична боја видлива дури и од вселената.
Сателитот „PACE“ на НАСА на 22 јуни 2026 година го регистрирал ова цветање на фитопланктоните, додека слични снимки направил и астронаут на Меѓународната вселенска станица на 27 мај, при што тиркизните ленти се протегале и низ Босфорскиот теснец.
Научниците со години го истражуваат овој процес, обидувајќи се да утврдат што го одредува неговиот почеток, траење и крај.
Ветрови, температура и хранливи материи ја менуваат динамиката на морето
Истражувања покажуваат дека во 2022 и 2023 година цветањето на коколитофорите траело подолго од вообичаено, продолжувајќи до јули наместо да се намали кон средината на јуни.
Причината за ова, според научниците, била комбинација од слаби ветрови, стабилни температурни слоеви во водата и нерамнотежа на хранливите материи. Недостигот од ветрови го намалил мешањето на водата, поради што површинскиот слој останал стабилен и плиток, создавајќи услови за продолжен раст на алгите.
Во нормални услови, по коколитофорите доминираат дијатомеите – друг тип алги кои ја затемнуваат водата, но оваа транзиција била одложена во споменатите години.
Црното Море е важен дел од таканаречената „биолошка пумпа на јаглерод“, процес во кој морските организми апсорбираат CO₂ од атмосферата и го пренесуваат во длабочините. Иако овој механизам помага во намалување на јаглеродот, при формирањето на нивните обвивки се ослободува и одредено количество CO₂.
Природна лабораторија за климатските промени
Научниците го користат Црното Море како модел за следење на климатските промени поради неговата затворена структура и долгорочните податоци што ги имаат на располагање.
Анализите од последните 25 години покажуваат дека вакво продолжено цветање до јули е забележано само двапати – токму во 2022 и 2023 година. Иако засега не се смета за траен тренд, експертите предупредуваат дека промените се чувствителни на климатските влијанија.
Доколку се зголеми стабилноста на површинските води, ваквите појави би можеле да станат почести, со потенцијално влијание врз апсорпцијата на CO₂. Од друга страна, почести бури би можеле да ја променат доминацијата на алгите во морето.
Научниците нагласуваат дека континуираното следење е клучно за разбирање на идните промени во овој комплексен морски екосистем.