Почетокот на настаните и штрајкот во Чикаго

Меѓународниот празник на трудот се врзува со настаните од 1 мај 1886 година. Тој датум е поврзан со масовни работнички протести во Чикаго, во САД. Илјадници луѓе излегле на улиците со јасни барања. Тие инсистирале на подобри услови за работа и почитување на осумчасовното работно време.

Во текот на истиот ден, околу 40.000 работници влегле во генерален штрајк. Протестот се одвивал под познатата парола „три осумки“. Таа означувала рамнотежа меѓу работа, одмор и слободно време, односно по осум часа за секоја активност.

Сепак, одговорот на протестите бил остар. Власта и работодавачите реагирале со репресија. Насилството било изразено, а последиците биле сериозни. Поради тоа, настанот прераснал во симбол на борбата за работнички права.

Ескалација на судирите и бројот на жртви

Протестите започнале на 1 мај, но ситуацијата брзо се влошила. На 4 и 5 мај се случиле најтешките судири. Конфликтите избувнале меѓу демонстрантите и полицијата. Притоа, немирите се прошириле и надвор од Чикаго.

Полицијата интервенирала со намера да ги растури собирите. Ова довело до насилни пресметки. Имало жртви на двете страни.

Во тие судири загинале најмалку шест лица. Околу 50 работници биле повредени. Истовремено, многумина биле приведени.

Подоцна следеле судски постапки. Петмина работнички лидери биле осудени на смрт. Дополнително, тројца добиле затворски казни. Овие пресуди оставиле длабока трага во историјата на работничкото движење.

Одбележување на 1 Мај и неговото значење денес

Потоа, како одговор на овие настани, била донесена одлука за одбележување. На Првиот конгрес на Втората интернационала во 1889 година, било утврдено 1 Мај да се одбележува со собири и протести. Планирани биле и други пригодни активности.

Во 1891 година, на Вториот конгрес, датумот добил официјален статус. Така, 1 Мај бил прогласен за Меѓународен празник на трудот.

Во следните години, празникот станувал сè поприфатен. Особено кон крајот на 19 век и почетокот на 20 век, одбележувањето било масовно. Често било проследено со протести.

Во многу земји, овој ден станал државен празник. Сепак, постои разлика во САД. Таму, иако настаните започнале, празникот не се одбележува на 1 мај. Наместо тоа, Денот на трудот се слави првиот понеделник во септември.

Работничките синдикати ја продолжиле оваа традиција. Денес, во повеќе земји, вклучително и кај нас, 1 Мај се одбележува во чест на чикашките работници. Се оддава почит на оние што ги загубиле животите за работничките права.

Синдикалното организирање во Република Северна Македонија има долга историја. Првите облици се појавиле во 1908 година. Тогаш бил основан првиот легален синдикат на чевларските работници.

До 2006 година, празникот се одбележувал два дена. Тоа биле 1 и 2 мај. Од 2007 година, се празнува само еден ден.

Кај нас, овој ден најчесто не се одбележува со политички активности. Наместо тоа, се поврзува со одмор и природа. Често се асоцира со скара и дружење.

Традиционално, на Први мај, многу граѓани одат на излетнички места.