Првите симптоми на настинка обично се појавуваат од еден до три дена по изложувањето на вирусот. Во текот на овој период, лицето може да ја пренесува инфекцијата иако сè уште се чувствува здраво и нема забележливи симптоми.
Точниот период на инкубација зависи од општата здравствена состојба на лицето, како и од фазата на болеста во која се наоѓало лицето што го пренело вирусот. Настинката најчесто трае од пет до седум дена, но кај малите деца симптомите може да се задржат и до две недели.
Лицето се смета за заразно сè додека има активни симптоми, особено ако тие се влошуваат. Меѓу показателите се покачената температура во последните 24 часа и симптомите што почнале да се повлекуваат пред помалку од пет дена.
Ризикот од пренесување на вирусот постепено се намалува со подобрувањето на здравствената состојба. Враќањето кон вообичаените активности генерално се смета за безбедно откако лицето најмалку 24 часа нема покачена температура и се чувствува значително подобро.
Не се разболува секој што бил изложен на вирусот. Доколку сепак се развие настинка, симптомите се појавуваат по периодот на инкубација од еден до три дена.
Симптомите се најизразени во раната фаза на болеста и најчесто вклучуваат кивање, течење или затнат нос и болки во грлото. Тие обично се најсилни во првите неколку дена.
Во подоцнежната фаза, кога започнува закрепнувањето, температурата се намалува, а симптомите постепено слабеат. Чувството на слабост, сепак, може да продолжи уште неколку дена.
Вирусите што предизвикуваат настинка се пренесуваат на два главни начина – преку директен контакт меѓу луѓето и преку допирање контаминирани површини.
Пренесувањето најчесто се случува преку капки што се исфрлаат во воздухот при кашлање и кивање. Инфекцијата може да се пренесе и доколку лицето, по контакт со микроби, со неизмиени раце ги допре устата, носот или очите.
Вирусите можат да преживеат неколку часа на површини што често се допираат, како кваките на вратите. Поради тоа, заразувањето е можно по допирање такви предмети, а потоа и на лицето.
Иако настинките најчесто се благи, во одредени случаи може да предизвикаат бактериски инфекции, меѓу кои синузитис, бронхитис, воспаление на увото или пневмонија. Кај луѓето со астма, настинката може да доведе и до влошување на основната здравствена состојба.
Лекарска помош треба да се побара доколку настинката е проследена со тешкотии при дишењето или ако високата температура трае четири дена или подолго.
Посета на лекар се препорачува и доколку симптомите се влошуваат, траат подолго од десет дена или повторно се појават по краток период на подобрување.
Внимание треба да се посвети и на можната дехидратација предизвикана од гадење и повраќање, како и на влошувањето на симптомите поврзани со постојни хронични заболувања.
Настинката не може секогаш да се избегне. Повеќето возрасни лица се разболуваат неколку пати во текот на годината, најчесто во постудените месеци. Децата се уште поподложни бидејќи нивниот имунолошки систем сè уште се развива.
Ризикот од инфекција, сепак, може да се намали со примена на повеќе превентивни мерки. Редовното миење на рацете и избегнувањето допирање на лицето се меѓу најважните чекори.
Се препорачува и редовна дезинфекција на површините што често се допираат. Здравата и урамнотежена исхрана, доволниот сон и одржувањето соодветна влажност во просториите дополнително ја зајакнуваат отпорноста на организмот.
Корисно е да се избегнува близок контакт со болни лица, а носењето маска на места каде што има многу луѓе може да обезбеди дополнителна заштита.
Не постои „волшебно“ решение што целосно ќе спречи настинка. Сепак, научните докази покажуваат дека здравиот начин на живот, особено урамнотежената исхрана и редовната физичка активност, може значително да ја подобри отпорноста на организмот при контакт со вирусот. Најважна е доследноста, а не примената на екстремни мерки.
Имунолошкиот систем зависи од доволен внес на микрохранливи материи, особено витамини А, Ц, Д и Е, како и цинк, селен и омега-3 масни киселини. Овие хранливи материи учествуваат во регулирањето на имунолошкиот одговор.
Наместо потпирање на високи дози суплементи, се препорачува разновидна исхрана богата со овошје, зеленчук, цели житарици, јаткасти плодови, семиња и квалитетни протеини.
Истражувањата покажуваат дека полифенолите од овошјето и зеленчукот, меѓу кои и флавоноидите, може да ја намалат зачестеноста на вирусните инфекции на горните дишни патишта.
Иако витаминот Ц не ја спречува настинката кај општата популација, тој може да го скрати нејзиното траење и да ја намали тежината на симптомите, особено кај луѓето изложени на интензивен физички напор.
Цинкот во форма на лозенги може да го скрати времетраењето на настинката доколку се земе во првите 24 часа од појавувањето на симптомите.
Редовната умерена аеробна активност, како брзо одење, лесно трчање или возење велосипед во траење од 30 до 45 минути, од три до пет пати неделно, се поврзува со подобро функционирање на имунолошкиот систем и со намален ризик од инфекции на горните дишни патишта.
Секоја ваква активност предизвикува краткорочни позитивни промени во имунолошкиот систем, а со текот на времето нивните ефекти се акумулираат.
Прекумерното и интензивно вежбање, како подготовката за маратон, може привремено да го потисне имунитетот и да го зголеми ризикот од инфекција. Поради тоа, важно е да се следат сигналите на телото и да се обезбеди доволно време за одмор.
За максимална заштита се препорачува комбинирање здрава исхрана и умерена физичка активност со седум до девет часа сон, управување со стресот и одржување на социјалните врски.
Овие фактори заедно создаваат „имунолошка резилиентност“, односно способност на организмот ефикасно да одговори на различни предизвици, вклучително и на вирусните инфекции.