Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека е постигнат договор со Данска за значително зајакнување на американското воено присуство на Гренланд.
Овој договор става крај на повеќемесечните тензии и заканите за насилно преземање на територијата, при што стратешки важниот арктички остров останува дел од Кралството Данска.
Според соопштенијата од Вашингтон, договорот им овозможува на САД трајна контрола врз безбедносните и одбранбените потреби на Гренланд. Трамп потврди дека САД веднаш ќе започнат со процесот на проширување на воената инфраструктура во овој регион богат со минерали, кој има население од приближно 56.000 луѓе.
„По моја наредба, работевме со претставници од Данска и Гренланд за да обезбедиме САД засекогаш да ја имаат целосната способност да ги преземат неопходните чекори на Гренланд за заштита и одбрана на безбедноста и на Гренланд и на САД. Понатаму, отсега па натаму, ниту еден американски противник нема да може да воспостави база или воено присуство на Гренланд, ниту пак да преземе чувствителни инвестиции таму, без наше изречно писмено одобрение“, додаде тој.
Кабинетот на данската премиерка Мете Фредериксен соопшти дека договорот формално ќе биде потпишан од претставници на сите три влади за време на претстојното Генерално собрание на ОН, напоменувајќи дека за негова целосна имплементација сè уште е потребна ратификација од парламентите во Копенхаген и Нук. Фредериксен нагласи дека документот целосно ги признава суверенитетот, територијалниот интегритет и правото на самоопределување на народите на Гренланд и Данска, додека премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, истакна дека договорот ги штити интересите на сите три страни.
Според информациите од Стејт департментот, договорот експлицитно им забранува на државите кои не се членки на НАТО да воспоставуваат воени бази, со што директно се блокира какво било воено или инвестициско присуство на Кина и Русија на Гренланд. Американскиот државен секретар Марко Рубио го поздрави овој потег како историски успех што трајно го обезбедува одбранбениот периметар на Северна Америка.
Овој дипломатски исход следи по повеќемесечни тајни преговори кои започнаа по острата реторика од Белата куќа. Трамп претходно постојано инсистираше на купување на островот и не ја исклучуваше употребата на воена сила – став што предизвика значителни превирања во рамките на НАТО алијансата и наиде на остра осуда од европските сојузници.
За Трамп, овој договор претставува значајна надворешнополитичка победа пред претстојните меѓумандатни избори за Конгресот, а доаѓа во момент кога неговата администрација се соочува со политички притисок поради воените операции во Венецуела и тензиите со Иран. САД одржуваат воено присуство на Гренланд уште од договорот за одбрана со Данска од 1951 година; тие управуваат со вселенската база „Питуфик“ во северозападниот дел на островот – објект од клучно значење за системите за рано предупредување од ракетни закани и за вселенски надзор.