Првиот танкер натоварен со руски дизел започна пловидба кон Соединетите Американски Држави по постигнатиот договор меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и официјална Москва. Бродот транспортира вкупно 40.000 тони гориво, а неговото пристигнување во Њујорк официјално се очекува на 7 ноември. Оваа испорака го претставува првиот директен американски увоз на руски дизел уште од 2022 година, кога Вашингтон воведе строга забрана за увоз на руска нафта и нафтени деривати по почетокот на воените дејствија во Украина.
Танкерот „Агиои Фанедес“, кој плови под малтешко знаме, го натовари горивото на 22 октомври во руското балтичко пристаниште Приморск. Според податоците за следење на поморскиот сообраќај објавени од финансиската агенција LSEG, бродот пренесува дизел гориво со исклучително ниска содржина на сулфур, наменет за современи дизел мотори. Во јавноста сѐ уште не се соопштени официјалните податоци за тоа кој субјект се јавува како купувач или продавач во трансакцијата.
На 9 октомври Трамп соопшти изненадувачки договор со Русија чија главна цел е зголемување на испораките на дизел на американскиот и светскиот енергетски пазар. Намерата на шефот на Белата куќа е да влијае врз намалувањето на високите цени на горивата пред претстојните избори за Конгресот на Соединетите Американски Држави, закажани за 3 ноември. Според најавениот план, Русија веднаш ќе испрати 300.000 тони дизел, што е приближно 2,25 милиони барели, проследено со дополнителни 500.000 тони во текот на ноември и уште еден милион тони подоцна. За возврат, Москва ја укина сопствената забрана за извоз, додека американската администрација привремено ги ублажи санкциите кон рускиот енергетски сектор. Трамп упати и јавно предупредување до европските сојузници со можност за забрана за извоз на американски дизел доколку тие не ги отворат своите стратешки резерви.
Иако договорот беше замислен за стабилизирање на пазарот пред изборниот ден, бродот ќе вплови во Њујорк четири дена по гласањето. Енергетските експерти проценуваат дека пратката од околу 300.000 барели сама по себе тешко ќе изврши значителен притисок врз пазарните цени, со оглед на високата дневна потрошувачка во Соединетите Американски Држави. Одлуката истовремено отвори и сериозни политички полемики поради финансиските придобивки за Москва за време на војната.
Официјален Кремљ го потврди почетокот на испораките преку својот портпарол, но без да прецизира конкретна дестинација.
„Колку што знам, Министерството за енергетика веќе објави дека првиот танкер навистина отпловил до примателите, односно купувачите. Понатамошните испораки ќе продолжат со утврденото темпо“, рече Песков.
Рускиот вицепремиер Александар Новак посочи дека наскоро ќе следуваат дополнителни количини штом домашните и американските компании ги финализираат потребните договори. По европските санкции од февруари 2023 година, Русија го пренасочи дизелот главно кон Турција, Бразил и африканските земји, како и по железнички пат кон Централна Азија. Според пазарните анализи од LSEG и Kpler, руските капацитети повторно им се враќаат на глобалните купувачи, а Новак најави дека месечниот руски извоз би можел да се врати на ниво од 3 до 3,5 милиони тони.
Спогодбата наиде на жесток отпор во американскиот законодавен дом. Група од шест сенатори, меѓу кои четворица републиканци и двајца демократи, испратија апел до претседателската администрација за итно поништување на набавките. Тие предупредуваат дека ваквите чекори можат да бидат спротивни на американското законодавство, истовремено финансирајќи ги руските воени операции, при што претставуваат драстично напуштање на политиките на претходната администрација на Џо Бајден.