Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп собрала повеќе од 13 милијарди долари приходи од продажбата на венецуелска нафта оваа година, но сè уште е нејасно каде се парите и како се користат, објави „Фајненшл тајмс“.
Според пресметките на весникот, САД ја презедоа контролата врз извозот на нафта на Венецуела откако ја презедоа власта во јануари и ја поставија потпретседателката Делси Родригез.
Приходите од нафта сочинуваат околу една четвртина од бруто-домашниот производ на Венецуела, а олеснувањето на санкциите на САД требаше да донесе значително економско закрепнување на земјата, која со години е погодена од тешка криза. Сепак, економистите велат дека знаците за закрепнување се ограничени досега, што би можело да укаже дека не сите приходи од нафта се реинвестирани во венецуелската економија.
„Фајненшл тајмс“ ја процени вредноста на приходите користејќи ги податоците за испорака на сурова нафта собрани од „Кплер“, како и проценките за цените на венецуелската нафта од „Аргус медиа“. Вредноста на барелот за кој постојат директни проценки е околу 11,5 милијарди долари, додека историските ценовни модели го покажуваат вкупниот приход на повеќе од 13 милијарди долари.
Венецуелската влада лансираше веб-страница управувана од САД за следење на приходите од продажба на нафта, но во моментов има само една евидентирана трансакција – трансфер од 300 милиони долари во март.
САД нудат различни објаснувања
Вашингтон досега понуди различни ставови за тоа што се случува со парите. Извршна наредба во јануари наведува дека средствата ѝ припаѓаат на венецуелската влада и дека САД ги чуваат во „старателски и владин капацитет“.
Сепак, Трамп подоцна рече дека приходите ќе бидат под негова контрола и дека САД „заработиле многу пари“ од венецуелската нафта.
Министерството за енергетика на САД соопшти дека средствата ќе бидат распределени „во корист на американскиот и венецуелскиот народ“, додека Трамп во јуни рече дека САД ги користеле приходите од нафта за да платат за својата воена операција во Венецуела многу пати.
„Заработивме 28 пати повеќе пари од нафтата. Исто така, заработуваме многу пари“, рече Трамп.
Демократските и републиканските членови на Конгресот на САД почнаа да бараат објаснувања од администрацијата за тоа каде се парите и какви чекори се преземени за спречување на корупцијата.
„Интервенцијата на Трамп во Венецуела од самиот почеток беше поврзана со нафтата, моќта и корупцијата, додека милијарди долари од приходите од венецуелска нафта се контролирани од администрацијата на Трамп без доволна транспарентност и заштитни мерки“, рече демократскиот конгресмен Хоакин Кастро.
Притисокот расте по катастрофалниот земјотрес
Прашањето за судбината на венецуелските пари доби дополнително значење по двата катастрофални земјотреси што ја погодија земјата на 24 јуни. Обединетите нации проценуваат дека штетата само на зградите и инфраструктурата ќе изнесува околу 37 милијарди долари.
Американските претставници велат дека контролата врз приходите од нафта е искористена како начин за притисок врз Делси Родригез, клучна фигура во поранешниот режим на Мадуро, која сега ја води земјата со одредени упатства од Вашингтон.
На конгресното сослушување минатата недела, американскиот претставник Мајкл Козак рече:
„Тоа се нивни пари, но тие мора да добијат наша дозвола.“
Тој додаде дека средствата се користеле за трошоци како што се плати во јавниот сектор и купување опрема за нафтената индустрија.
Американскиот Стејт департмент соопшти дека „милијарди долари се исплатени на венецуелската економија“ преку системот и дека се спроведува финансиски надзор за да се осигури дека парите ќе му користат на населението.
Економистите бараат одговори
Венецуелските економисти веруваат дека приходите од нафта треба да бидат значително повисоки оваа година отколку во минатото.
Франциско Родригез од Центарот за економски и политички истражувања во Вашингтон рече дека економскиот раст на Венецуела веројатно не бил побрз токму затоа што САД не го префрлиле целиот износ на зголемените приходи од нафта на венецуелската влада.
Официјалниот економски раст во првиот квартал беше 2,5 проценти, најниско ниво за речиси пет години.
„Венецуела веројатно не пораснала побрзо и покрај повисоките приходи од нафта, бидејќи САД не ги префрлиле сите зголемени приходи на владата“, рече Родригез.
Поранешниот опозициски пратеник и економист Хозе Гера, исто така, повика на поголема транспарентност.
„Каде се парите? Нема транспарентност и американската влада не нè информира“, рече тој.
Дел од средствата би можеле да се искористат за реконструкција
По земјотресот, Делси Родригез се обидува да пристапи до средства што се чуваат надвор од земјата, вклучувајќи пари од Меѓународниот монетарен фонд и венецуелско злато што го чува Банката на Англија поради судски постапки.
САД издвоија 386 милиони долари за помош по катастрофата и испратија стотици војници во Венецуела за да помогнат во напорите за спасување и реконструкција.
Вршителот на должноста амбасадор на САД во Каракас, Џон Барет, изјави дека парите од сметката за приходи од нафта се исто така достапни за реконструкција по земјотресот но не прецизираше за која сума станува збор.
Проценката од 13 милијарди долари не ги вклучува приходите од извоз на минерали, за кои американските претставници рекоа дека администрацијата исто така ги собира.