Цените на домувањето во Европа бележат континуиран раст. Само во вториот квартал од 2026 година цените на куќите во ЕУ пораснале за 4,7 отсто, додека кириите се зголемиле за 3 отсто во споредба со вториот квартал од 2025 година, покажуваат податоците на Евростат.
Во однос на првите три месеци од 2026 година, цените на недвижностите пораснале за 1,2 отсто, а кириите за 0,7 отсто. Во периодот меѓу 2025 година и вториот квартал од 2026 година, вредностите на недвижностите се зголемиле за 4,1 отсто, а кириите за 2,6 отсто.
При споредба на вториот квартал од 2026 година со годишниот просек за 2025 година, во 18 земји-членки – за кои биле достапни податоци – цените на недвижностите растеле побрзо од кириите. Најголем пораст на цените на недвижностите е забележан во Бугарија (+14,3 отсто), Португалија (+14,2 отсто) и Литванија (+12,8 отсто). Спротивно на тоа, Финска (-1,5 отсто) и Франција (-1,4 отсто) биле единствените земји каде што е забележан пад.
Во истиот период, кириите пораснале во сите земји-членки. Најголем пораст е забележан во Романија (+41,2 отсто), Хрватска (+22,1 отсто) и Словенија (+10,2 отсто), додека најмал пораст е регистриран во Естонија и Финска (и двете +0,1 отсто) и во Луксембург (+1,2 отсто). Во Италија, цените на недвижностите пораснале за 4 отсто во периодот меѓу вториот четиримесечен период од 2025 година и истиот период во 2026 година.
Во периодот од 2010 година до вториот квартал од 2011 година, цените на куќите и кириите во ЕУ се движеле според сличен тренд, пред да дојде до нивно раздвојување. Додека кириите бележеле постојан раст, цените на куќите се движеле според поразличен тренд. Конкретно, забележан е значителен пораст меѓу првиот квартал од 2015 година и третиот квартал од 2022 година, проследен со благ пад и период на стабилизација, а потоа и со раст од 2024 година па натаму, посочува Еуростат.
Зголемените кирии, ограничените социјални станови, несигурните закупнини и притисокот од туризмот и инвестициите го отежнуваат пристапот до домување во земји како Холандија, Германија и Франција.
Назначувањето на наменски комесар за енергетика и домување, лансирањето на Европскиот план за прифатливо домување и растечкото политичко внимание кон кризата со домувањето во Европа ги зголемија очекувањата за сеопфатен политички одговор.
Затоа, се очекуваше дека следниот законодавен чекор ќе се справи со еден од најитните социјални предизвици на Унијата. Предложениот Закон за прифатливо домување е важен чекор во таа насока. Сепак, неговата обврзувачка регулатива првенствено се фокусира на еден специфичен аспект на проблемот: ограничувања за непримарно користење на домување, особено краткорочни изнајмувања, во областите под стрес со домувањето.
Реновирањето, адаптивната пренамена и ставањето во функција на празните и недоволно искористените згради се опфатени во Европскиот план за достапни станови и во препораката што го придружува овој акт. Сепак, доколку Европа навистина сака да го зголеми фондот на достапни станови, овие пристапи треба да имаат позначајна улога во самата рамка.