АМЕРИКАНСКИОТ претседател Доналд Трамп во петокот изјави дека укинува голем број санкции, ограничувања и царини поврзани со Русија, само неколку дена пред тие да стапат во сила врз основа на законот што го потпиша минатиот месец.

Одлуката, објавена вчера преку извршна наредба, доаѓа во период на сè поостар судир меѓу Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски. Истовремено, поддршката на Вашингтон за Киев во четиригодишната војна против Русија слабее, што предизвикува дополнителна загриженост кај европските сојузници.

Белата куќа вршеше силен притисок врз Украина да ги прекине нападите врз руските нафтени постројки, во обид да ги намали цените на нафтата пред изборите за Конгресот. Украина првично се согласи, но во меѓувреме ги продолжи нападите, додека Русија цела недела интензивно ја напаѓа украинската енергетска инфраструктура.

Законот, чија примена сега е одложена, предвидуваше воведување царини до 100 проценти за производите од петте најголеми земји увознички на руска сурова нафта и гас. Продажбата на овие енергенси е клучна за финансирањето на војната што ја води Кремљ.

„Поднесов до Конгресот потврда дека издавањето вакво изземање во овој момент е во национален интерес на Соединетите Американски Држави“, се наведува во извршната наредба објавена од Белата куќа.

Во наредбата не се објаснува зошто одлуката е во национален интерес, а се наведува дека изземањето ќе остане во сила сè додека администрацијата на Трамп не процени дека е „потребно да се преземат дополнителни чекори“.

Греамовиот закон

Мерките беа дел од таканаречениот Греамов закон, именуван по поранешниот сенатор Линдзи Греам, кој се залагаше за остра политика кон Русија, а почина во јули.

Кирил Дмитриев, шефот на рускиот државен инвестициски фонд, ја поздрави одлуката на платформата Икс, нарекувајќи ја „важен и навистина историски момент“. Тој додаде дека „економската соработка меѓу Русија и Соединетите Држави е во интерес на двете нации“.

Американските законодавци, сепак, го осудија овој потег. Демократската сенаторка Елизабет Ворен го опиша како „бедно и предвидливо лидерско потфрлање“, потсетувајќи на „силната двопартиска поддршка“ за Украина.

„Со укинувањето на овие санкции, Трамп им пркоси на инструкциите на Конгресот за зголемување на притисокот врз Кремљ и му овозможува на Владимир Путин да продолжи со агресијата“, изјави таа во петокот.

Дон Бајер, претставник од Вирџинија во Претставничкиот дом, на платформата Икс напиша:

„Најновото попуштање на Трамп пред Путин е уште едно предавство на нашите украински партнери и е спротивно на јасната намера на Конгресот и на законот чија цел е да ја казни Русија за нејзината незаконска агресивна војна“.

Сенаторот Ричард Блументал, еден од авторите на законот, објави на Икс:

„Овие изземања немаат никаква врска со нашата национална безбедност, туку исклучиво со додворувањето на Владимир Путин“.

Сè подлабок јаз меѓу сојузниците

Овој пресврт е кулминација на турбулентната недела во односите меѓу САД и Украина. Во Вашингтон и Европа предизвика загриженост дека Трамп презема чекори со кои активно му помага на Путин.

Трамп минатата недела ги изненади европските лидери кога постигна договор со кој се дозволува извоз на руски дизел. Поради овој потег, Зеленски, според сопствените зборови, се чувствува предаден, а договорот предизвика критики од двете политички партии во САД.

Американскиот претседател ја обвинува војната меѓу Украина и Русија за растот на цените на горивата, со што се обидува да го одвлече вниманието од војната во Иран, која и понатаму е крајно непопуларна меѓу гласачите.

Односите меѓу Украина и нејзиниот најважен сојузник, Соединетите Американски Држави, дополнително се влошуваат поради очигледниот прекин на размената на разузнавачки информации и ограничувањето на сателитската интернет-услуга „Старлинк“.

Зеленски претходно оваа недела изјави дека неговата влада не добила „никакво претходно предупредување од партнерите“ пред разорниот напад со балистички ракети врз голема електрана во Киев и една станбена зграда. Трамп, од друга страна, тврди дека САД не ја прекинале размената на разузнавачки информации со Украина.

Ограничувања на „Старлинк“

Украинските власти наведуваат дека биле изненадени од ограничувањата на воената верзија на „Старлинк“ на Илон Маск. Тоа ги нарушило операциите на украинските беспилотни летала и системите за рано предупредување, а истовремено ги намалило способностите на армијата за логистика, комуникација и извидување на бојното поле.

Зеленски во петокот изјави дека функционирањето на „Старлинк“ е подобрено, но дека услугата сè уште не е целосно обновена.

Во четвртокот, во интервју за „Њузмакс“, Трамп остро се осврна на украинскиот лидер, изјавувајќи:

„Сметам дека со Зеленски е потешко да се соработува отколку со Путин“.

Тензиите дополнително растат по извештајот на Си-Ен-Ен дека Киев останал без ракети за американскиот систем за противвоздушна одбрана „Патриот“, додека Русија продолжува со разорните воздушни напади и нападите со беспилотни летала врз украинските енергетски постројки.

Овие ракети-пресретнувачи се меѓу ретките одбранбени оружја способни да соборат балистичка ракета, а Зеленски постојано укажува колку е тешко да се обезбедат нови количества.

Во меѓувреме, европските лидери му даваат поддршка на Зеленски. Во петокот, на самитот во Белгија, украинскиот претседател ги пофали „вистинските лидери“ на европскиот континент, што се толкува како индиректна критика кон Трамп.

Лидерите на Европската Унија најавија подготовка на нов, 22. пакет санкции против Русија од почетокот на инвазијата врз Украина. За разлика од администрацијата на Трамп, тие нагласија дека санкциите против Москва ќе бидат засилени доколку Путин не ја запре војната.