Во неделата и утрово Франција не се разбуди ниту со револуција ниту со мир. Улиците се чистеа, изгорената кула на градското собрание во Лимож лежеше во урнатини, а веќе вчера попладне повторно избувнаа судири во Париз и Марсеј. Затоа дилемата помеѓу денот потоа и денот пред утре не претставува само обична игра на зборови.

Властите знаат дека најопасната глетка не е глетката на автомобил во пламен, туку сфаќањето дека гневот на студентите, синдикатите, работниците, Жолтите елеци и граѓаните кои повеќе не очекуваат ништо од политичкиот систем може да се спои во истиот ден.

Бројките ја потврдуваат големината на настанот, но не му даваат јасно политичко значење. Министерството за внатрешни работи зборува за приближно 550.000 учесници, додека организаторите тврдат дека на улиците излегле околу 800.000 луѓе. Според последователниот биланс на состојбата, околу 2.400 луѓе се уапсени, а речиси илјада полицајци се повредени при судирите.

Во исто време, огромното мнозинство демонстранти маршираа мирно, додека релативно мали, мобилни групи кршеа, палеа и ограбуваа низ градовите. Протестот беше поголем од врвот на движењето на Жолтите елеци, иако послаб од мобилизацијата против пензиската реформа во 2023 година, но нивото на насилство беше значително повисоко.

Всушност, сè започна далеку од барикадите во саботата. Првиот бран почна пред еден месец од средните училишта во посиромашните предградија на Париз. Потоа овој бунт беше проследен со постариот француски гнев поради високите цени на горивата, падот на куповната моќ, слабеењето на јавните услуги и најавените намалувања на буџетот. Датумот 17 октомври не беше раѓањето на движењето, туку неговото прво големо спојување.

Датумот на протестот првично се појави речиси случајно на социјалната мрежа TikTok, без централен организатор, јасен синџир на команда или заедничка агенда. Синдикатите и студентските организации дури подоцна се обидоа да направат организирани поворки од интернет-бранот. Тие добија масовност, но не успеаја да воспостават контрола. По насилствата, дел од умерените учесници може да се повлечат, двонеделните училишни распусти го прекинуваат дневниот ритам на блокадите, а полицијата ќе биде многу поподготвена за следниот собир, па 17 октомври може да остане еднократна кулминација.

Сепак, причините за револтот не заминуваат на одмор. Владата подготвува буџет со десетици милијарди евра намалувања и даночни мерки, истовремено порачувајќи им на граѓаните дека нема доволно пари за училишта, плати и јавни услуги. За 5 ноември веќе е најавена заедничка национална мобилизација на пет големи синдикални центри. Тогаш ќе се види дали младешката енергија, синдикалната инфраструктура и преостанатите мрежи на Жолтите елеци можат да се претворат во потраен притисок врз власта, бидејќи обновливите штрајкови, сообраќајните блокади и запирањата на производството се поинаков вид политичка закана од еднодневните немири.

Историските паралели покажуваат како француската улица остварувала победи. Во 1995 година, владата на Ален Жипе не се откажа само затоа што протестите беа масовни, туку затоа што тринеделните штрајкови на железницата и парискиот транспорт ја парализираа земјата со постојана поддршка од јавноста, по што власта повлече дел од пензиските реформи за јавниот сектор. Слична победа се случи и во 2006 година со договорот CPE, кога студентските окупации на факултетите се споија со синдикални мобилизации против олеснетото отпуштање млади работници, принудувајќи ја владата целосно да се откаже од мерката. Спротивно на тоа, протестите во 2023 година против зголемувањето на старосната граница за пензионирање од 62 на 64 години не успеаја да ја скршат власта, која со примена на членот 49.3 го преживеа гласањето за недоверба и ја спроведе реформата.

Затоа, на 5 ноември одлучувачко ќе биде дали мобилизацијата може да се повтори во клучните сектори и да ја задржи поддршката од граѓаните. Во исто време, на Макрон му остануваат приближно половина година од мандатот без право на повторен избор и со нарушен политички авторитет. Уставот на Петтата Република му дозволува да остане во Елисејската палата дури и кога поддршката паѓа, бидејќи недовербата ја соборува само владата. Макрон ја користи познатата формула: признава дека мирните демонстранти имаат легитимни барања, но фокусот го насочува кон редот, насилството и казните, најавувајќи средби за дијалог без брзи материјални отстапки.

Политичките сили веќе се позиционираат за претседателските избори во 2027 година. Жан-Лук Меланшон и Неосвоената Франција сакаат фокусот да остане на социјалните теми, цените и полициската репресија, но се соочуваат со ризик да им се припишат штетите од немирите. Од друга страна, Марин Ле Пен профитира без директно учество на улиците, признавајќи ги социјалните барања и напаѓајќи ја власта за неспособност да воспостави ред. Анкетите веќе ја позиционираат Ле Пен со поддршка меѓу 35 и 37 проценти во првиот круг.

Масата на улиците не претставува единствен субјект, туку најмалку три струи: организирани социјални движења, радикални групи фокусирани на судир со полицијата и опортунистички групи што вршат грабежи. Иако десничарски кругови се обидоа да ги поврзат немирите со миграцијата, официјалните власти не изнесоа такви тврдења, иако во градови како Руан дојде до судири меѓу крајнодесничарски и антифашистички групи. Историјата учи дека револуциите не ги добива најмасовната улица, туку најдобро организираната структура, а денешна Франција засега е далеку од генерален штрајк или распаѓање на државниот апарат.