За прв пат, Европската Унија отворено коментираше за можноста за обединување на Молдавија и Романија на високо ниво. Ова уследи откако европската комесарка за проширување Марта Кос изјави дека Кишињев има целосно право самостојно да одлучи за својата иднина, вклучително и за начинот на кој ќе стане дел од европското семејство.
Ваквата изјава доаѓа во период кога во Молдавија сè поактивно се разгледува опцијата спојувањето со соседна Романија да послужи како алтернативен пат за влез во Европската Унија, особено доколку редовните преговори за членство наидат на блокада.
Претседателите на двете земји веќе отворено зборуваа за ваквото сценарио во јавноста, при што властите во Букурешт потврдија дека се подготвени за историско обединување доколку мнозинството од молдавските граѓани даде поддршка за таков чекор на демократски начин.
Марта Кос во интервју за молдавската телевизија ТВ8 беше директно прашана дали евентуалното обединување со Романија би можело да функционира како таканаречен „план Б“ за евроинтеграцискиот процес на Молдавија. Еврокомесарката не ја отфрли таквата геополитичка можност, но истовремено не изрази ниту експлицитна поддршка за спојување на двете држави.
„Тоа е прашање за кое само вие можете да одлучите. Тоа е исклучиво ваша одлука“, рече Кос.
Таа исто така потсети дека Молдавија во моментов посветено работи на усогласување на сопственото национално законодавство со стандардите и прописите на Европската Унија, сè со цел навремено да ги исполни сите критериуми за полноправно членство.
„Но, начинот на кој ќе пристапите кон тоа е ваша одлука“, нагласи еврокомесарот.
Според романскиот медиум Digi24, ова претставува прва официјална изјава на висок претставник од Брисел која директно се однесува на опцијата за повторно обединување на двата брега покрај реката Прут. Овој став е значаен бидејќи прашањето прераснува од локална дебата меѓу Букурешт и Кишињев во тема за која отворено се дебатира во самите европски институции.
Дебатата за алтернативен пристап кон Европската Унија ја покренаа и поединечни членови на владата во Молдавија. Вицепремиерот и министер за економски развој и дигитализација Еуген Осмошеску посочи дека Кишињев сериозно би ја зел предвид опцијата за обединување со Романија доколку пристапниот пат кон ЕУ биде закочен.
„Тоа е план Б“, рече Осмошеску во интервју за Јурактив.
Според неговите зборови, примарна цел на Кишињев останува финализирањето и потпишувањето на договорот за пристапување кон Европската Унија најдоцна до крајот на 2028 година. Единствено во случај овој преговарачки процес да се соочи со ќорсокак, спојувањето со Романија би стапило на сцена како една од главните алтернативи.
Осмошеску отворено призна дека таквиот историски чекор би повлекол значителни финансиски оптоварувања, кои би паднале на товар на Романија и европските фондови, но процени дека тие трошоци нема да бидат високи како оние при обединувањето на Германија. Сепак, вицепремиерката за европски интеграции Кристина Герасимов напомена дека ова прашање сè уште не е ставено на официјалната владина агенда.
Романскиот претседател Никушор Дан претходно даде јасен сигнал дека Букурешт нема никакви пречки да го реализира обединувањето, под услов волјата да биде слободно изразена од страна на граѓаните на соседната држава.
„Што се однесува до Романија, не мислам дека нешто се променило во споредба со едногласното гласање на парламентот во 2018 година, кога беше кажано дека Романија е подготвена во секое време кога граѓаните на Република Молдавија ќе го посакаат тоа“, рече Дан кон крајот на април.
Претседателот на Романија подвлече дека крајниот исход зависи исклучиво од расположбата на молдавското население.
„Доколку има мнозинство за овој проект, ние сме подготвени“, рече тој.
Ваквата позиција претставува директно продолжение на повеќегодишната стратегија на Букурешт, која истовремено ја поддржува евроинтеграцијата на Молдавија и ја одржува отворена вратата за идно меѓусебно спојување.
Молдавската претседателка Маја Санду исто така неколкупати има говорено за придобивките од ваквото потенцијално сценарио. Во интервју за францускиот весник Монд, таа посочи дека фузијата со Романија значително би го скратила патот на нејзината земја до полноправно европско членство.
„Ова би ни овозможило побрзо да се приклучиме кон ЕУ и би можело да ни помогне“, рече Санду.
Санду притоа потсети на длабоките историски врски меѓу двата народи, истакнувајќи дека денешната молдавска територија била составен дел од Романија сè додека советските сили не ја презеле Бесарабија во текот на 1940 година. Сепак, таа подвлече дека ваков клучен потег не може да се реализира без категорична согласност од граѓаните на референдум.
Според нејзините проценки, огромно мнозинство од населението сака интеграција во Европската Унија, додека идејата за државно обединување со Романија сè уште нема обезбедено доволно широка поддршка. На почетокот на годината, претседателката потврди дека лично би гласала „за“ доколку се распише такво национално изјаснување.
Главната кочница за спроведување на ваквиот план во моментов останува токму расположбата на молдавската јавност. Резултатите од анкетата на агенцијата „Барометар на јавното мислење“ спроведена во септември 2026 година покажуваат дека обединувањето со Романија има поддршка од 38,6 отсто од граѓаните, додека 48,8 отсто се строго против таквиот потег.
Истовремено, влезот во Европската Унија ужива поддршка од 53 проценти од испитаниците наспроти 30,9 проценти кои се противат, што јасно покажува дека европскиот пат засега има поголем легитимитет кај гласачите иако 60,5 отсто веруваат дека сојузот со Романија би го забрзал тој процес.
Дополнителен предизвик за безбедноста и територијалната целина претставува регионот Транснистрија на истокот, каде што се стационирани руски воени сили. Поради оваа сложена ситуација, Кишињев ја анализира опцијата за етапно пристапување кон ЕУ, со тоа што прво би се интегрирала територијата под суверена молдавска управа, додека статусот на отцепениот регион би се решавал во наредна фаза.
