Вашингтон и Техеран најавуваат напредок, но различно го толкуваат исходот од конфликтот
Соединетите Американски Држави и Иран се на чекор до постигнување договор што би можел да стави крај на воениот конфликт. Висок претставник на американската администрација потврдил дека двете страни го усогласиле текстот на документот, а Вашингтон очекува првичниот договор да биде потпишан во наредните денови.
Како најверојатна локација за потпишување се посочува Женева, иако, според информациите, сè уште се можни финални измени во текстот.
И покрај приближувањето кон договор, двете страни различно го претставуваат исходот од конфликтот.
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, оцени дека прелиминарниот договор покажува оти Техеран излегол посилен од војната.
„Иран е победник во војната со САД“, изјави Аракчи за државната телевизија.
Сепак, само неколку часа по неговата изјава, американските сили собориле неколку ирански беспилотни летала што се движеле кон Ормутскиот Теснец.
Според извори од американската Централна команда, дроновите претставувале директна закана за комерцијалниот поморски сообраќај. Оттаму соопштиле дека пловниот пат останува отворен и безбеден.
Што предвидува нацрт-договорот меѓу САД и Иран?
Предложениот меморандум за разбирање се темели на взаемни отстапки насочени кон деескалација на состојбата.
Договорот предвидува итно отворање на Ормутскиот Теснец и укинување на американската поморска блокада врз иранските пристаништа. Иран, заедно со Оман, би ја задржал контролата врз сообраќајот низ овој стратешки воден пат.
Воедно, САД би започнале со ослободување на милијарди долари замрзнати ирански средства и постепено би ги укинале санкциите поврзани со извозот на нафта.
Прашањето за иранската нуклеарна програма, кое беше повод за избувнување на конфликтот, би требало да се реши во рок од 60 дена по потпишувањето.
Вашингтон инсистира на целосно демонтирање на програмата и уништување на резервите на високо збогатен ураниум.
Од друга страна, Техеран бара ураниумот да остане зачуван во разредена форма.
Ирански извори тврдат дека се разговара и за исплата на воена отштета за Техеран, како и за повлекување на американските барања за ограничување на иранската ракетна програма.
Американски официјални претставници ги демантираат таквите наводи. Тие нагласуваат дека средствата нема да бидат одмрзнати додека Иран не ги исполни преземените обврски и не го прекине финансирањето на милитантни групи.
Во меѓувреме, дипломатите од Пакистан и Швајцарија веќе го поздравиле напредокот во преговорите и одржале консултации за поддршка на мировниот процес.
Израел нема да биде дел од договорот
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху јасно ставил до знаење дека неговата земја нема да биде потписник, ниту страна во овој договор.
Последните недели беа обележани со несогласувања меѓу Нетанјаху и американскиот претседател Доналд Трамп. Причина за тоа биле барањата на Вашингтон за ограничување на израелските воени операции во Либан, со цел да се олесни постигнувањето договор со Техеран.
Додека Аракчи навестил дека договорот би можел да донесе крај на војната во Либан и повлекување на израелските сили од окупираните подрачја, израелскиот министер за одбрана соопштил дека нивната војска нема да се повлече.
Високи претставници од Ерусалим, исто така, порачаа дека Израел очекува да ја задржи целосната слобода на дејствување против сите безбедносни закани.