Забранет извоз на дизел, бензин и сурова нафта
Во услови на растечка неизвесност на глобалните енергетски пазари, Владата на Србија донесе итна одлука со која привремено го ограничува извозот на нафта и нафтени деривати. Мерката беше усвоена на вонредна владина седница со цел да се обезбеди стабилно снабдување со гориво и да се спречат можни ценовни шокови на домашниот пазар.
Со новата одлука, Србија привремено го забранува извозот на дизел, бензин и сурова нафта преку сите транспортни правци. Ограничувањето ќе важи до 19 март, по што надлежните институции повторно ќе ја анализираат состојбата и ќе одлучат дали мерката ќе продолжи да важи или ќе биде изменета.
Превентивна мерка за заштита на домашниот пазар
Министерката за рударство и енергетика, Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ, нагласи дека одлуката е донесена како превентивна мерка за заштита на домашниот пазар во период на сериозни потреси во глобалниот енергетски систем.
„Забраната се однесува на извозот на дизел, бензин и сурова нафта со сите видови транспорт до 19 март, по што ќе донесеме дополнителни одлуки. Суштината на оваа мерка е да се заштити домашниот пазар од недостиг и од можни скокови на цените поради глобалните нарушувања“, изјави Ѓедовиќ Хандановиќ.
Таа посочи дека цените на нафтените деривати во Србија во моментот се пониски од нивната реална вредност на меѓународните пазари, што создава дополнителен ризик од зголемен извоз и потенцијален недостиг на домашниот пазар. Според неа, државата настојува да ја зачува стабилноста на снабдувањето и да го намали економскиот притисок врз граѓаните и компаниите.
Конфликтот на Блискиот Исток го зголемува притисокот врз пазарите
Одлуката на српската влада доаѓа во период кога глобалните енергетски пазари се соочуваат со силни потреси предизвикани од ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток.
Кризата дополнително се продлабочи кон крајот на февруари, кога започнаа нови воени операции меѓу Израел, САД и Иран, што ја зголеми неизвесноста околу стабилноста на енергетските испораки од регионот.
Тензиите имаат директно влијание врз пловидбата низ Ормутскиот теснец, една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта и течен природен гас. Секое нарушување на сообраќајот во овој теснец веднаш се одразува врз цените на енергенсите на светските берзи.
Раст на цената на нафтата и меѓународни консултации
Како последица на зголемената нестабилност, цената на суровата нафта од типот „Брент“ веќе ја надмина границата од 110 долари за барел на европските пазари, додека на азиските берзи достигна и околу 120 долари.
Поради ваквите движења, денеска се очекува итен состанок на земјите од Г7 и на Меѓународната агенција за енергија, на кој ќе се разговара за можните мерки за стабилизирање на глобалниот енергетски пазар.
Во вакви околности, ограничувањето на извозот на нафта и нафтени деривати од страна на Србија претставува обид да се зачува стабилноста на домашниот пазар во период на засилена глобална енергетска неизвесност.