Црна Гора нема да ги прифати барањата на Хрватска кои не се засновани на закон и кои ги нарушуваат националните интереси. Сепак, тоа не значи откажување од европскиот пат или влегување во конфликт со Загреб.
Ова го порача црногорскиот министер за надворешни работи Ервин Ибрахимовиќ за време на одговарањето на пратенички прашања во црногорскиот парламент. Тој потенцираше дека Подгорица сака добрососедски односи со Хрватска, но нема автоматски да ги прифати сите осум барања што Загреб ги постави пред крајот на преговорите за пристапување на Црна Гора во Европската Унија.
„Ако кажеме „не“ на барања кои не се рационални и не се засновани на закон, тоа не значи дека сме рекле „не“ на ЕУ, туку дека сме рекле „да“ на почитувањето на меѓународното право и добрососедските односи“, вели Ибрахимовиќ.
Тој нагласи дека Хрватска има посебно значење за Црна Гора како соседна и пријателска земја, но посочи дека отворените прашања, од кои некои траат повеќе од три децении, не можат да се решат на краток рок. Според него, црвените линии во преговорите со официјален Загреб се токму црногорските национални интереси.
„Нашиот пристап кон преговорите со Хрватска не се базира на автоматско прифаќање или отфрлање на сите барања, туку на одговорно разгледување на сите прашања поединечно. Кога зборуваме за црвени линии, би сакал да ве потсетам дека нашите црвени линии се заштита на националните интереси на Црна Гора“, рече Ибрахимовиќ.
На директните прашања од опозициските пратеници околу можните отстапки кон Хрватска, министерот изјави дека Црна Гора нема преземено нови обврски, ниту прифатила рокови, ниту пак направила отстапки на штета на сопствените интереси во врска со бродот за обука „Јадран“, демаркацијата на областа Превлака и обештетувањето на поранешните логорски затвореници.
Од друга страна, пратеникот на опозициската ДПС, Андрија Николиќ, упати предупредување дека потезите на црногорските власти, вклучително и неодамнешното усвојување на резолуцијата за Јасеновац, сериозно ја поткопуваат довербата на Хрватска и другите европски партнери, што го отежнува завршувањето на пристапните преговори.
„Резолуцијата за Јасеновац, контроверзните законски решенија во областа на внатрешните работи и АНБ, величањето на Ратко Младиќ – сето тоа се потези што создадоа сериозни проблеми и ја поткопаа довербата на нашите партнери. Без такви потези, ќе напредувавме побрзо кон ЕУ“, рече Николиќ.
Ибрахимовиќ призна дека усвојувањето на споменатата резолуција за Јасеновац предизвикало негативни реакции во Загреб, но подвлече дека тоа претставува одлука на парламентот, а не на владата. Тој додаде и дека отворените прашања меѓу двете држави постоеле многу пред нејзиното усвојување.
Хрватска претходно достави официјален документ до земјите членки на ЕУ и европските институции со осум конкретни барања кои очекува Црна Гора да ги исполни пред финализирањето на преговорите за членство во Унијата. Меѓу овие прашања се сопственоста на бродот „Јадран“, демаркацијата на Превлака, статусот на исчезнатите лица, судењето за воените злосторства, надоместот на штета за поранешните затвореници и враќањето на имотот.
Црногорската влада во меѓувреме успеа да реши две отворени прашања преку законска измена на името на базенот во Котор и легализација на спомен-плочата во Мориње. Додека Загреб инсистира на целосно решавање на наследството од воените конфликти од деведесеттите години, Подгорица зазема став дека билатералните спорови мора да се решаваат преку отворен дијалог без условување на евроинтегративниот пат.
Црна Гора досега ги има отворено сите 33 преговарачки поглавја, при што привремено се затворени 21 поглавје. Планот на црногорските власти е да ги приведат кон крај преговорите до крајот на 2026 година, со крајна цел земјата официјално да стане полноправна членка на Европската Унија во 2028 година.