ХИСТЕРИЈАТА ЗА АЛТА БАНКА Е ПОЛИТИЧКИ МОТИВИРАНА: Средствата на штедачите се безбедни на сметка, посочува Латас

Политичките случувања од изминатите две недели што интензивно се ширеа низ домашните портали и социјалните мрежи отворија серија прашања за преносот на информациите. Настаните поврзани со крајот на шарената револуција во Србија и процесот на формирање нова власт кај северниот сосед предизвикаа бројни реакции во јавниот простор.

Во јавноста се упатува апел за претпазливост при следењето на содржините на социјалните мрежи, особено кога не е познато кој стои зад одредени профили. Ваквата состојба се пренесува и преку недокажани портали кои, со цел да прикажат извор, цитираат непотврдени објави од социјалните мрежи со што се создава затворен круг на дезинформации и негативен притисок врз публиката.

Овие состојби се забележуваат на двете политички страни како во Србија, така и во Македонија, во периоди кога политичките релации се оптоварени со запалива реторика. Македонската јавност веќе има сопствено искуство со шарената револуција и добро ги познава последиците од ваквите општествени процеси.

Гледано од историски аспект, случувањата во Србија претставуваат нова фаза во долготрајниот политички судир меѓу концептите поврзани со династијата Караѓорѓевиќ и династијата Обреновиќ, каде што актуелните движења се идентификуваат со вториот концепт.

Понатамошниот развој на настаните во соседството останува неизвесен, но досегашната практика укажува на ризик од примена на методи за јавно демонизирање на поединци, што веќе е забележано во повеќе европски средини.

Стечајот на српската Алта Банка Београд претставува клучен настан кој директно се рефлектираше врз домашната сцена. Станува збор за една од 18 банки во Србија со пазарен удел од 3 проценти, која располага со 1,85 милијарди евра и се наоѓа на деветтото место по големина во тамошниот банкарски сектор.

Случајот беше проследен со бројни шпекулации во јавноста, вклучително и неосновани тврдења дека во текот на ноќта меѓу 30 и 31 октомври биле изнесени 380 милиони евра во готовина, што физички би претставувало товар од три тони евра или над девет тони динари. Се ширеа и невистини за апсење на сопственикот на граничен премин кон Москва и притворање на гувернерката Јоргованка Табаковиќ, додека официјалните факти потврдуваат дека сопственикот е приведен во Белград со мерка притвор поради сомневања за финансиски малверзации преку штедилници, а Народната банка на Србија на 30 октомври донесе одлука за стечај на банката.

Останатите аспекти од оваа постапка се предмет на надлежните српски правосудни органи и нивните институции.

На 13 октомври 2025 година, српската Алта банка ја купи Стопанска банка Битола, со што се стекна со сопственост врз околу 95 отсто од акциите. Официјалните податоци покажуваат дека уделите биле продадени од 262 акционери, при што банката беше купена за околу 23 милиони евра, односно по цена од 3.777 денари по акција.

Продажбата на Стопанска банка Битола беше отворена уште во 2024 година, во период на претходната владејачка гарнитура на СДСМ и ДУИ и раководството на Народната банка на чело со поранешната гувернерка Анита Ангеловска-Бежовска, кога беше дадена согласност Комерцијална банка да ја преземе битолската банка доколку акционерите ја прифатат понудата. Поради незадоволство од понудената цена, акционерите побараа друг стратешки партнер.

Трајко Славески беше назначен за нов гувернер на Народната банка кон крајот на мај 2025 година.

Во тој процес, Комерцијална банка соопшти дека нејзината понуда за преземање на сите 390.977 обични акции по принцип „сè или ништо“ била прифатена од 149 сопственици на акции со право на глас, кои поседувале вкупно 45,05 отсто од капиталот.

По долги преговори, понудата со краен рок до 22 септември за цена нешто над 20 милиони евра, односно 3.220 денари по акција, не беше прифатена од мнозинството сопственици.

Сличен тек на настани имаше и со Еуростандард банка, која откако претходната година забележа загуба од 6,3 милиони евра, во 2019 година преговараше за продажба со Комерцијална банка, но откако разговорите завршија без успех, Народната банка во 2020 година отвори стечајна постапка.

Во двата случаи беше забележлив медиумски притисок насочен против потенцијалните и новите купувачи на банките, вклучително и написи за преговори со бугарски инвеститори, по што Еуростандард замина во стечај во времето на претходното раководство на централната банка, додека во мандатот на Славески, Алта банка не е предмет на стечај.

Во истиот банкарски циклус во 2019 година, групацијата Шпаркасе ја презеде поранешната Охридска банка за сума од 48 милиони евра.

Стопанска банка Битола беше продадена во октомври 2025 година како финансиска институција со изразени деловни предизвици. Во јули истата година, пред склучувањето на трансакцијата, банката оствари добивка од 560.000 евра, додека во 2024 година профитот изнесуваше 2,6 милиони евра, наспроти загубата од 3,1 милиони евра евидентирана во текот на 2023 година. По преземањето, Алта банка Битола се позиционираше како една од најмалите институции во домашниот банкарски систем со пазарен удел од 1,21 отсто, односно на 12. место меѓу 13 активни банки.

Презентираните податоци и биланси покажуваат дека политичките реакции што ги пласира СДСМ имаат за цел создавање вештачка паника и финансиско обезвреднување на Алта банка Битола за нејзино евтино преземање од страна на заинтересирани страни.

Дејствувањето околу Алта банка Битола претставува обид за уривање на пазарната вредност на банката и политички притисок врз актуелната влада, која нема никакви законски надлежности во купопродажбата на приватни банкарски субјекти.

Во јавноста намерно се премолчува фактот дека Алта банка Битола претходно склучи договор за купување на Силк Роуд банка Скопје, поранешна Алфа банка, за што беа објавени официјални известувања на Македонската берза во октомври 2026 година. Силк Роуд банка има подобра позиција со 1,34 отсто пазарен удел веднаш зад ТТК Банка, што директно ја зголемува вредноста на банкарскиот субјект од Битола.

Целосната реализација на оваа трансакција претставува фактор што ја зголемува вредноста на банката и дава сигурност кај штедачите наспроти тврдењата за нејзина ликвидација.

Обвинувањата од СДСМ дека банката има политичка позадина поврзана со српскиот претседател Вучиќ и дека домашните власти асистирале во продажбата немаат реална основа.

Владите и министерските кабинети немаат ингеренции во процесите на стекнување удели во банкарскиот сектор, со оглед на тоа што банкарските трансакции подлежат под строг меѓународен надзор и институционални регулативи.

Финансиските средства на депонентите во Алта банка Битола се наоѓаат на сметките и се гарантирани според домашните прописи и супервизијата на Народната банка, со што нема опасност за штедните влогови на граѓаните.

Обидите за политичка дестабилизација и наметнување сценарија од надвор немаат поддршка кај граѓаните кои веќе имаат јасен став за политичките манипулации.

СДСМ преку ваквите настапи само ја потврдува својата политичка немоќ и зависност од центри надвор од земјата.

За политичките структури што креираат вакви кризи, ова претставува завршна фаза во нивното јавно дејствување и јасна опомена за нивната политичка минливост.

Граѓаните треба да ги зачуваат сопствениот спокој и расудување и да не потпаѓаат под влијание на медиумски конструкции и неоснована паника.