Дипломатскиот обид за смирување на тензиите меѓу САД и Иран пропадна во неделата, откако Техеран достави контрапредлог со повеќе услови. Американскиот претседател Доналд Трамп го отфрли предлогот преку објава на Truth Social, оценувајќи го како „апсолутно неприфатлив“. По ваквиот развој на настаните, цената на нафтата денеска порасна за четири долари по барел, додека теснецот Хормуз, преку кој минуваше една петтина од светскиот извоз на нафта и течен гас, останува практично затворен.
Техеран постави услови што Вашингтон не ги прифати
Американскиот предлог предвидувал најпрво прекин на огнот, а потоа отворање разговори за спорните прашања, меѓу кои и иранската нуклеарна програма. Техеран, пак, побарал истовремено решавање на сите отворени прашања, вклучително и состојбата во Либан, каде израелските сили се соочуваат со Хезболах.
Иран побарал и надомест за воена штета, укинување на санкциите, ослободување на замрзнатите средства во странски банки, како и гаранции дека нападите нема да продолжат. Иранскиот министер за надворешни работи Есмаеил Багаеи го оцени предлогот како „великодушна и одговорна понуда“, додавајќи дека безбедниот премин низ Хормуз е легитимно барање. Трамп не навлезе во детали, туку кусо порача: „Не ми се допаѓа“.
Хормуз речиси целосно блокиран десет недели
Конфликтот започна на 28 февруари, а од тогаш теснецот Хормуз е практично затворен. Според податоците на Kpler и LSEG, минатата недела низ теснецот поминале само три танкери со суровина, при што нивните GPS-уреди биле исклучени за да се избегне можен ирански напад.
Прекинот на огнот од почетокот на април ги намали директните судири, но не ги запре целосно. Во неделата, ОАЕ соопшти дека пресретнале два дрона лансирани од Иран, Катар осуди дронски напад врз товарен брод во своите води, а Кувајт пријави дека неговата воздушна одбрана се справила со непријателски дронови.
Кина, Турција и НАТО во дипломатската пресметка
Трамп во среда треба да пристигне во Пекинг, каде иранската криза ќе биде дел од разговорите со кинескиот претседател Си Џинпинг. Вашингтон очекува Кина да изврши притисок врз Техеран, но иранскиот министер за надворешни работи порача дека „кинеските пријатели добро знаат како да ги искористат овие прилики за да предупредат на последиците од американските незаконски дејствија“.
Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан во вторник патува во Катар на разговори за конфликтот и за безбедноста на пловидбата низ теснецот. Турција од почетокот на кризата одржува контакти со САД, Иран и посредникот Пакистан.
НАТО-сојузниците и натаму одбиваат да испратат бродови за отворање на теснецот без целосен мировен договор и меѓународен мандат, со што Вашингтон останува без поддршка на тој фронт.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека војната не е завршена и дека останува уште „работа да се сврши“, особено во однос на збогатениот ураниум, постројките за збогатување и балистичките ракетни капацитети на Иран. Во интервју за „60 минути“ на CBS News, Нетанјаху рече дека претпочита дипломатија, но не ја исклучи употребата на сила.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан порача дека Техеран „никогаш нема да се поклони пред непријателот“ и дека ќе ги брани националните интереси.