Климатолозите проценуваат дека повеќе од 450.000 луѓе би можеле да загинат во текот на следните шест месеци поради екстремните горештини предизвикани од „супер Ел Нињо“. Оваа бројка не ги вклучува предвремените смртни случаи што веќе се последица на порастот на температурите предизвикан од климатските промени, пренесува „Гардијан“. Последиците ќе се почувствуваат ширум светот, од Индонезија и Индија до Нигерија и САД. Се предвидува и голем број смртни случаи како последица на суши, шумски пожари и поплави – појави што редовно го придружуваат Ел Нињо.

Ел Нињо, кој моментално ја загрева планетата, во понеделникот ги надмина претходните температурни рекорди за овој феномен, и тоа неколку месеци пред неговиот очекуван врв. Жештината е толку екстремна во споредба со претходните појави, што научниците ја опишуваат како „зачудувачка“ и со „размери на Годзила“. Иако станува збор за природен климатски настан, глобалното затоплување може дополнително да ги засили неговите ефекти.

Проценките за смртноста поврзана со горештините се направени на регионално ниво. Истражувачите истакнуваат дека проекциите јасно покажуваат каде треба да се спроведат заштитни мерки за да се спасат животи. Таквите мерки вклучуваат подобрено предвидување на топлотните бранови, отворање центри за разладување, зголемен број на персонал во здравствените установи за време на периоди со екстремни горештини и заштита на работниците кои работат на отворено.

Глобален ризик и најранливи земји

„Проценката од 451.000 луѓе е бројка толку голема што може да изгледа апстрактно, но таа претставува родители и деца, баби и дедовци, соседи и луѓе кои одат на работа, се грижат за своите семејства и ги живеат своите животи“, изјави професорот Мајкл Гринстоун, коосновач на „Climate Impact Lab“ при Универзитетот во Чикаго и еден од авторите на извештајот.

Проценката за смртноста го опфаќа периодот до февруари 2027 година, што претставува крајна граница на тековните температурни прогнози. Сепак, научниците сметаат дека зголемената стапка на смртни случаи поврзани со горештините ќе продолжи сè до јуни или јули 2027 година.

Земјите што ќе бидат најмногу погодени во текот на следните шест месеци се тропските нации: Нигерија, Индонезија, Судан, Индија и Бразил. САД се рангирани меѓу 20-те најранливи нации, со проектирани 3.500 дополнителни смртни случаи. Во пошироки рамки, значително се погодени и регионот Сахел во Африка и Југоисточна Азија.

Проекциите се засноваат на рецензирани методи што го следат месечниот однос меѓу температурата и вишокот смртни случаи во 24.378 региони ширум светот. Овие податоци се комбинираат со прогнозите за повисоки температури предизвикани од „Ел Нињо“ во претстојните месеци. Како појдовна основа послужи просечниот број на смртни случаи поврзани со горештините на месечно ниво во периодот од 1996 до 2025 година.

„Луѓето претходно можеа да предвидат нарушувања во земјоделските приноси и да издаваат предупредувања однапред“, рече Гринстоун. „Овој нов извештај ни овозможува да го сториме истото за еден уште поважен исход – би рекол, најважниот – а тоа е смртта.“ Извештајот ќе биде доставен до научно списание за стручна рецензија, а Гринстоун додаде дека, со оглед на итноста на ситуацијата, „би било неодговорно да се молчи за тоа“.

Предупредување за иднината

Научниците велат дека овој „Ел Нињо“ служи и како „разгледница од нашата иднина“ бидејќи ги подигнува температурите на нивоа за кои, поради климатската криза, не се предвидуваше дека ќе се случат во наредните 20 години.

„Зајакнувањето на службите за итни случаи и подобро насочените активности можат да спасат многу животи оваа година“, рече коавторката на извештајот, д-р Тама Карлтон од Универзитетот во Калифорнија, Беркли. „Но, за 20 години, кога денешните екстремни температури ќе станат норма, не сакаме да бидеме во состојба на постојана вонредна ситуација. Мораме да дејствуваме сега за да дизајнираме, спроведеме и оцениме алатки што ќе спасуваат животи во годините што доаѓаат.“

Ел Нињо ќе влијае и врз залихите на храна. Во август, Светската програма за храна (WFP) предупреди дека неговите ефекти би можеле да доведат до акутен глад кај околу 50 милиони луѓе и да предизвикаат пораст на цените. Големиот феномен Ел Нињо од 1877–1878 година предизвика смрт на повеќе од 50 милиони луѓе поради суша и глад, при што најтешко погодени беа Индија, Бразил и Кина.

 

Професорката Фредерике Ото од Империјал колеџот во Лондон во понеделникот изјави: „Актуелниот Ел Нињо претставува огромна прераспределба на енергијата во рамките на климатскиот систем и е опасен бидејќи се одвива во услови на значително потопол климатски систем, изменет од човечките активности.“

„Како резултат на тоа, ќе се соочиме со екстремни горештини без преседан на многу места низ светот, со сите придружни последици по здравјето, безбедноста на храната и залихите на вода. Ел Нињо доаѓа и си оди, но сè додека продолжуваме да согоруваме фосилни горива, тој се јавува во услови на сè потопла клима, што значително им ја отежнува на заедниците борбата со последиците“, рече Ото.