Европската централна банка предупредува дека зголемените цени на енергенсите и екстремните суши можат повторно да предизвикаат забрзување на поскапувањето на основните прехранбени производи во текот на 2027 година. Пазарните движења претставуваат нов предизвик за животниот стандард на потрошувачите.
Според стручната анализа на Европската централна банка, годишното темпо на поскапување на храната во еврозоната бележело пад од 2,6 отсто во јануари на 1,1 отсто во август, пред повторно да се искачи на 1,3 отсто во септември 2026 година. Ваквите статистички поместувања не значат пад на реалните цени, туку нивен континуиран раст со поинакво темпо.
Во истиот период вкупната стапка на инфлација во еврозоната се зголеми од 1,7 отсто на 3,8 отсто, што во најголема мера се должи на поскапувањето на енергетските извори. Кај категоријата енергија регистриран е изразен скок од 18,9 отсто.
Повисоките трошоци за набавка на нафта и природен гас создаваат директни оптоварувања во транспортниот сектор, преработувачката индустрија, пакувањето и производството на вештачки ѓубрива. Овие зголемени издатоци последователно влијаат врз берзанските цени на пченицата, пченката и јачменот, што директно го поскапува лебот, пекарските производи, млекото и месото.
Како исклучителен фактор на ризик се издвојуваат и високите летни температури и долготрајните суши кои зафатија широк дел од европскиот континент. Според официјалните пресметки на ЕЦБ, ваквите неповолни климатски услови би можеле самостојно да ја зголемат инфлацијата кај храната за дополнителни 0,3 до 0,8 процентни поени во 2027 година.
Проекциите од септември најавуваат дека инфлаторниот раст кај прехранбените производи би можел да достигне пик од 3,4 отсто во третиот квартал од следната година, по што би следело постепено смирување. Сепак, крајниот развој ќе зависи од берзите на енергенси и одржливоста на синџирите на набавка.
Во септември 2026 година цените на храната во еврозоната биле за околу 30 отсто повисоки споредено со крајот на 2021 година, при што зголемувањето се движи од 24 отсто во Финска до 48 отсто во Естонија. Од централната банка нагласуваат дека куповната моќ на населението не се обновува само со намалување на инфлаторните стапки, додека анкетата на Евробарометар покажува дека за 55 отсто од граѓаните во Европската Унија достапноста на цените на храната останува врвен приоритет.
Овие економски движења имаат силно рефлектирачко дејство врз македонското стопанство, кое во голем обем е изложено на увозни притисоци од европските пазари за енергенси и земјоделски репроматеријали.