Конфликтот меѓу САД, Израел и Иран влегува во критична фаза во која политичките изјави за брз крај сè повеќе се судираат со реалноста на теренот. Додека Вашингтон зборува за завршница, а Техеран јавно одбива примирје, во позадина се водат индиректни преговори што укажуваат на сложена дипломатска игра паралелно со воените операции.

Како започна конфликтот

Судирот започна на 28 февруари 2026 година со изненадувачки воздушни напади врз објекти и градови низ Иран, при што беше убиен врховниот лидер Али Хамнеи и повеќе ирански функционери, а беа пријавени и десетици цивилни жртви. Иран возврати со ракетни и дронски напади врз Израел, американските бази и земјите-сојузници на САД на Блискиот Исток, со што конфликтот брзо ескалираше.

Целите на операцијата се повеќеслојни – превентивно спречување на иранската нуклеарна програма, уништување на ракетните капацитети и обид за промена на режимот во Техеран.

Трамп: „уште две недели“ и услови за крај

Американскиот претседател Доналд Трамп тврди дека војната ќе заврши „многу наскоро“, наведувајќи временска рамка од две до три недели, додека воедно најави и обраќање до нацијата со нови информации за конфликтот.

„Кога ќе почувствуваме дека тие, за подолг временски период, се заглавени во камено доба и нема да можат да смислат нуклеарно оружје — тогаш ќе си заминеме“, изјави Трамп, јасно ставајќи до знаење дека крајот го гледа како постигнување на американските услови, а не како компромис.

Тој изјави и дека Иран побарал примирје, но дека САД ќе го разгледаат тоа барање дури откако Ормутскиот теснец ќе биде отворен, додавајќи дека во спротивно нападите ќе продолжат.

Иран: нема примирје, туку крај под свои услови

Иранските власти ги отфрлија тврдењата дека побарале примирје и поставија сопствени услови за завршување на конфликтот: прекин на агресијата, гаранции дека нема да има нова војна, надомест на штети, прекин на нападите врз Хезболах и проиранските групи, како и меѓународно признавање на нивниот суверенитет, вклучително и над Ормутскиот теснец.

И покрај јавната реторика, Техеран призна дека се водат индиректни преговори со САД преку посредници, но ги оцени американските позиции како „претерани и неразумни“.

Планови, рокови и дипломатски маневри

План за примирје бил доставен до Иран преку Пакистан, кој нуди да биде посредник во обновените преговори, но бил одбиен од Техеран. Во меѓувреме, роковите за нови удари се поместуваат, а последниот утврден рок за потенцијални напади врз иранската енергетска инфраструктура е 6 април 2026 година.

И покрај тоа, од американска страна се тврди дека разговорите продолжуваат и дека одат во позитивна насока.

Израел не запира, НАТО под притисок

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху порача дека воената кампања ќе продолжи, истакнувајќи дека целта е целосно слабеење на иранските структури. Паралелно, во рамки на НАТО се појавуваат сериозни тензии, откако дел од европските сојузници одбија да дозволат користење на нивните бази и воздушен простор.

Американскиот државен секретар Марко Рубио најави дека Вашингтон може да го преиспита односот со Алијансата доколку сојузниците не обезбедат поддршка за операциите.

Ормутскиот теснец – клучниот јазол

Ормутскиот теснец останува централната точка на конфликтот. Блокадата трае повеќе од еден месец и веќе предизвика сериозни нарушувања на глобалните енергетски пазари, со раст на цените и недостиг на гориво.

Низ овој теснец поминува околу 20 проценти од светската нафта, што го прави клучен адут во преговорите. Додека САД бараат негово итно отворање, Иран инсистира на контрола и суверенитет.

Заклучок: реторика против реалност

И покрај најавите за брз крај, состојбата на теренот покажува дека конфликтот е далеку од завршен. Разликите меѓу позициите на САД и Иран остануваат длабоки, а паралелното водење на воени операции и преговори укажува дека станува збор за борба која сè уште нема јасен исход.

Следните денови, особено рокот поврзан со можни нови напади, ќе бидат клучни за тоа дали ќе започне вистински дипломатски процес или ќе следи нова фаза на ескалација.