Анкетата на Европската централна банка за дизајнот на новите банкноти на еврото е отворена до понеделник. Птици или познати Европејци? Многумина веќе изразуваат незадоволство од изборот на теми, пренесува „Дојче веле“.
Кога се креираа првичните банкноти на еврото, намерата беше да се прикажат архитектонски стилови од антиката до денес; сепак, ниту една од зградите што всушност се прикажани на банкнотите не постои во реалноста. Образложението беше јасно: Европа се гордее со огромен број познати градби од сите овие епохи, а изборот на една пред друга непотребно би предизвикал незадоволство кај некоја земја-членка, која би била убедена дека токму нејзината градба најдобро го претставува одреден архитектонски стил.
Еден од предлозите за новите банкноти на еврото оди во сосема поинаква насока: прикажани се познати Европејци.
На банкнотата од пет евра е прикажана пејачката Марија Калас, на онаа од десет евра е композиторот Лудвиг ван Бетовен, а на банкнотата од дваесет евра се наоѓа физичарката Марија Кири. Писателот Мигел де Сервантес е предвиден за банкнотата од 50 евра, а ренесансниот уметник Леонардо да Винчи за онаа од 100 евра, но тешко кој би ја препознал писателката и мировна активистка Берта фон Сутнер на банкнотата од 200 евра.
Како воопшто да се изберат само шестмина Европејци?
Сепак, токму тоа е главното прашање: како и зошто беа избрани *само* овие шестмина Европејци? Секоја чест за сите нив, но зошто Бетовен, а не Моцарт? Зошто Сервантес, а не Гете или Балзак? Каде се Коперник или Галилео? Дали Марија Калас е поважна од Аристотел – под претпоставка дека некој сакал личност од Грција?
Втората серија предложени мотиви вклучува птици. На банкнотата од 5 евра е прикажан карпестиот лазач (*Tichodroma muraria*), на онаа од 10 евра – водомарчето (*Alcedo atthis*), а на банкнотата од 20 евра – пчелојадот (*Merops apiaster*).
Единствената птица што веројатно би ја препознале поголем број Европејци се наоѓа на банкнотата од 50 евра – белиот штрк (*Ciconia ciconia*); сепак, на наредните банкноти се прикажани птици познати само на сериозните љубители: на банкнотата од 100 евра е претставена сабјарката (*Recurvirostra avosetta*), а на банкнотата со највисока вредност, онаа од 200 евра, е прикажана северната блуна (*Morus bassanus*).
Прашањето овде не се само самите птици – кои сè поурбанизираното население на Европската Унија тешко ги препознава – туку и фактот дека речиси ниту една од нив не е навистина „европска“. Ако тоа беше критериумот, би се очекувало да се видат, на пример, белоглавиот мршојадец или големиот тетреб – да наброиме само неколку птици што се многу потипични за Стариот континент.
Што има на задната страна?
На задната страна од серијата со птици повторно се прикажани згради, но овој пат тоа се институции на Европската Унија: Европскиот парламент, Европската комисија, Европската централна банка, Судот на правдата на Европската Унија, Европскиот совет (заедно со Советот на Европската Унија) и Европскиот суд на ревизори.
Без оглед на тоа што граѓаните на Европа мислат за зданијата на Унијата, уште поголема креативна слобода беше дозволена во позадинските прикази на банкнотите избрани од Европејците: улични изведувачи за банкнотата од 5 евра, хорско пеење за банкнотата од 10 евра, училиште или универзитет за банкнотата од 20 евра, библиотека за банкнотата од 50 евра, музеј за банкнотата од 100 евра и јавен плоштад за банкнотата од 200 евра. Стилистички, приказите се движат од фотореализам до цртежи што потсетуваат на работата на талентиран наставник по ликовно образование во основно училиште.
Во секој случај, ова е изборот направен од жири составено од 21 член, но процесот на одлучување сè уште трае. Европската централна банка сака да ги слушне и мислењата на граѓаните на ЕУ, а анкетата е отворена до претстојниот понеделник.
Се очекува конечниот дизајн на новите банкноти да биде утврден до крајот на годината, а не станува збор само за естетика: иако сегашните евро-банкноти се релативно безбедни и тешки за фалсификување, тие можат – и мора – да станат уште побезбедни.