Новата српска влада ја презема економијата со долг список на ветувања за подобрување на стандардот на граѓаните, но истовремено се соочува со два крајни декемвриски рока за енергетското снабдување и со зголемен притисок врз вредноста на динарот по стечајната постапка во Алта банка во Белград.
На 11 декември истекува американската лиценца што ѝ овозможува на Нафтената индустрија на Србија (НИС) да увезува и преработува сурова нафта, додека на 31 декември завршува важноста на договорот за набавка на руски природен гас. Паралелно со тоа, Студентската листа ќе мора прецизно да пресмета колку буџетски средства ќе бараат најавените мерки за покачување на платите, измените во даночната сфера и новиот модел за пензиите, бидејќи влезот во 2027 година без усвоен државен буџет драстично ги намалува изгледите за остварување на плановите.
Официјална Москва соопшти дека преговорите околу новиот договор за гас ќе започнат дури откако ќе се воспостават новите власти во Белград и ќе поднесат формално барање. Овој став го потврди портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, по најавите од Студентската листа за обезбедување долгорочен договор со Русија, што значи дека секое одолжување на владиниот избор ќе го скрати времето за дипломатските разговори.
Клучен елемент во тие преговори, освен самата цена, претставуваат и максималните дневни количества гас за периодите со најниски температури. Во случај на задоцнување, отворено останува прашањето колкав дел од потребите ќе се подмири преку домашните складишта и поскапиот интервентен увоз, што би значело зголемени давачки за топланите и фабриките или дополнителен товар врз државната каса доколку цената се субвенционира.
Во нафтениот сектор, дозволата издадена од американската Канцеларија за контрола на странски средства (ОФАК) со која на НИС му се дозволува увоз, преработка и меѓународен платен промет истекува на 11 декември. До истиот датум важи и одобрението за хрватскиот ЈАНАФ за соработката со НИС, додека унгарската компанија МОЛ поседува дозвола само за почетни трансакции, но не и финално американско одобрение за преземање на рускиот сопственички удел.
Рафинеријата во градот Панчево е единствен ваков погон во Србија кој задоволува околу 80 проценти од пазарната побарувачка на гориво. Доколку не се обезбеди нова лиценца и запре увозот на сурова нафта, државата ќе мора да утврдува дали постојните резерви се доволни и колкав обем на готови деривати може увозно да се надомести, при што транспортните капацитети и цените ќе диктираат нов раст на малопродажните цени.
Народната банка на Србија ја одзеде дозволата за работа на Алта банка на 30 октомври, по што на 3 ноември надлежниот суд покрена стечај, а исплатата на осигурените депозити до 50.000 евра ќе стартува на 13 ноември преку „Поштанска штедионица“. И покрај тврдењата на централната банка дека финансискиот систем е стабилен и ликвиден, реалното движење на штедните влогови ќе покаже дали кризата на доверба се шири и кон другите деловни банки.
Официјалниот курс на динарот забележа пад достигнувајќи 117,6089 динари за едно евро, додека во менувачниците готовината се продаваше и по 119 динари. Со оглед на тоа што Студентската листа вети стабилност на националната валута, интервенциите со девизни резерви остануваат главен инструмент на Народната банка за спречување на поголеми девалвациски притисоци предизвикани од увозот на енергенси и зголемената побарувачка за евра.
Економската програма на новата политичка сила предвидува напуштање на концептот на евтина работна сила, силна заштита на домашното производство и олеснувања за стопанствениците кои ќе ги покачат примањата на работниците. Сепак, успешноста на овие мерки зависи од економската кондиција на компаниите и можноста да ги апсорбираат новите трошоци, особено доколку се менува досегашниот модел за привлекување странски инвеститори преку субвенционирање.
Особено комплексно за реализација е ветувањето за воведување четиридневна работна недела со 32 работни часа без никакво намалување на платата, како и планот договорите на определено време да се ограничат на најмногу 12 месеци наместо досегашните 24. Меѓу останатите социјални ветувања се и зголемувањето на надоместоците за прекувремена работа, ноќен труд и работа во недела.
Кај пензискиот систем е предвидено законско усогласување двапати годишно со дополнителни 5 проценти за најмалите пензии, како и воведување социјална пензија за граѓаните над 65 години без работен стаж. На даночен план, предлогот вклучува подигнување на неоданочениот дел од платата од 23 на 35 отсто од просекот, заедно со воведување скалесто оданочување на доходот, што директно ќе се одрази врз полнењето на буџетската каса.
Со оглед на тоа што конституирањето на парламентот е закажано за 17 ноември, а датумот за избор на владата останува непознат, сериозно е доведено во прашање навременото донесување на буџетот до крајниот рок на 20 декември. Доколку тоа не се случи, ќе мора да се примени привремено финансирање, при што трошоците за првиот квартал се законски ограничени до најмногу една четвртина од ланскиот буџет.
Меѓународната рејтинг агенција „Фич“ веќе упати предупредување дека економските планови на Студентската листа сè уште не се детално дефинирани, најавувајќи детална ревизија на кредитниот рејтинг на 20 ноември каде што клучни фактори ќе бидат макроекономската стабилност и висината на девизните резерви.
Истовремено, од фабричките погони доаѓаат неповолни сигнали бидејќи најавеното затворање на капацитетите на германски „Дрекслмајер“ во Зрењанин, турски „Астер текстил“ во Ниш и селењето на италијански „Вали“ загрозуваат повеќе од 2.000 работни места. Со исцрпувањето на досегашниот модел на евтин труд, останува отворено прашањето со каква динамика новата власт ќе успее да привлече инвестиции со повисока додадена вредност.