Идејата за експресно членство на Украина во ЕУ наиде на отпор
Предлогот Украина експресно да стане членка на Европската унија во следните неколку години, наиде на сериозен отпор во европските престолнини. Според информации на европските медиуми и од агенцијата Ројтерс, идејата за забрзано пристапување на Киев во Унијата практично е ставена на „мраз“, бидејќи неколку влијателни членки сметаат дека таквиот процес би носел политички и институционални ризици.
Идејата за забрзано членство се појави во рамките на дипломатските разговори за идната безбедносна архитектура во Европа и можните гаранции за Украина по војната со Русија. Во некои дипломатски кругови се разгледувало сценарио според кое Украина би можела да стане членка на ЕУ до крајот на деценијата, па дури и порано, преку посебни механизми за скратување на пристапниот процес.
Но, според извори на Ројтерс, повеќе европски влади веднаш реагирале резервирано. Еден висок европски дипломат изјавил дека идејата за забрзано членство „звучи политички привлечно, но во пракса е исклучително комплицирана“, додавајќи дека пристапувањето мора да остане процес заснован на конкретни реформи.
Нема консензус меѓу земјите членки
Шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, изјави дека во моментов не постои согласност меѓу земјите членки за конкретен датум за членство на Украина.
„Не чувствувам дека земјите-членки се подготвени да дадат датум за пристапување“, рече таа, нагласувајќи дека проширувањето на ЕУ мора да се темели на заслуги и исполнување на условите.
Сличен став изрази и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. Таа посочи дека Украина направила значителен напредок во реформите, но дека процесот мора да се движи во рамките на европските правила.
„Украина припаѓа во европското семејство, но пристапувањето е процес што се заснова на заслуги“, изјави фон дер Лајен.
Киев инсистира на побрза интеграција
Украинскиот претседател Володимир Зеленски, пак, инсистира дека членството во ЕУ е прашање на безбедност и стабилност за неговата земја.
„Нашата цел е јасна – Украина мора да стане членка на Европската унија“, порача Зеленски, додавајќи дека Киев е подготвен да ги спроведе сите потребни реформи за да го забрза процесот.
Украинските власти во последните месеци активно лобираат за побрз пристапен процес, тврдејќи дека војната ја забрзала модернизацијата на институциите и дека земјата направила значителни чекори во борбата против корупцијата и реформата на правосудството.
Сепак, дел од европските влади предупредуваат дека прераното членство може да го поткопа системот на проширување на ЕУ.
Еден европски дипломат за Ројтерс изјавил дека „ако ги прескокнеме правилата за една земја, ќе биде многу тешко да им објасниме на другите кандидати зошто тие мора да ги почитуваат“.
Постојат и економски грижи. Украина е голема земја со значителен аграрен сектор и со огромни потреби за финансиска поддршка, што би имало директно влијание врз буџетот на ЕУ и распределбата на европските фондови.
Во игра се и алтернативни модели
Поради тоа, во Брисел се разгледуваат и алтернативни модели за интеграција. Една од опциите е Украина постепено да се интегрира во одредени европски политики, како што се единствениот пазар или одделни економски програми, без веднаш да стане полноправна членка.
Во исто време, дел од европските лидери сметаат дека ЕУ најпрво мора институционално да се подготви за ново големо проширување. Тоа би значело реформи во начинот на донесување одлуки, буџетската политика и распределбата на средствата меѓу членките.
Дебатата дополнително се комплицира со фактот што на ред за членство чекаат и други кандидати, особено земјите од Западен Балкан, кои со години се во пристапниот процес. Во некои европски престолнини се стравува дека фаворизирањето на Украина може да создаде политички тензии во регионот.
И покрај резервите, европските лидери постојано нагласуваат дека иднината на Украина е во Европската унија. Прашањето, сепак, не е дали Украина ќе стане членка, туку кога и под кои услови.
Засега е јасно дека идејата за „експресно“ членство нема доволна поддршка меѓу земјите членки. Украина останува силен кандидат, но патот кон Брисел, како што покажува актуелната дебата, ќе биде подолг и покомплициран отколку што многумина очекуваа.