Француските пожарникари за првпат се соочуваат со пирокумулонимбуси, познати како „огнени облаци“, кои се создаваат над најинтензивните шумски пожари и можат дополнително да ја влошат и онака опасната состојба. Овие облаци создаваат сопствени ветрови, а во нив може да се појават и молњи кои имаат потенцијал да предизвикаат нови жаришта.

Феноменот се појавил додека пожарникарите се борат со големиот пожар во југозападниот дел на Франција. Според францускиот истражувач Жан-Батист Филипи, кој се занимава со проучување на шумските пожари, пирокумулонимбусите се појава која во Франција е забележана во последните години.

Процесот започнува со создавање мал бел облак – кумулус, кој настанува кога водената пареа се кондензира во ситни капки. Со загревањето на земјината површина од Сонцето, количината на водена пареа се зголемува, а облакот расте и станува значително поголем, со илјадници тони вода во својот состав.

Кога воздухот околу облакот доволно ќе се загрее, се создава силен растечки воздушен столб и облак во форма на наковална – кумулонимбус. Во тој процес се ослободува дополнителна енергија, а воздушните струи што се движат нагоре можат да достигнат брзина поголема од 150 километри на час.

Подоцна се појавуваат врнежи, но дождот често испарува пред да стигне до земјата. Тоа предизвикува ладење на слојот од атмосферата низ кој минува, што создава силни воздушни струи насочени надолу и дополнително влијае врз однесувањето на пожарот.

Овој феномен е почест во земји како Португалија, Калифорнија и Австралија, каде што пожарникарите имаат поголемо искуство со вакви екстремни услови.

Во Португалија, огнените облаци биле ретка појава сè до катастрофалните пожари во Педрогао Гранде во 2017 година, по што нивната појава станала почеста. Во Франција, пак, пирокумулонимбусите сè уште се сметаат за релативно нов предизвик. Тие биле забележани над Ландирас, јужно од Бордо, за време на пожарите во 2022 година, но тогаш биле краткотрајни.

„Затоа мора да научиме како да гасиме пожари што создаваат свои ветрови. Тоа е релативно ново искуство за нас“, изјави Филипи.

Метеоролошките служби можат да предвидат појава на грмотевици, но кај пирокумулонимбусите постои дополнителен проблем бидејќи тие се развиваат директно над активниот пожар. Поради тоа, за да се предвиди нивното создавање, неопходно е однапред да се знае точната локација на пожарот.

„Можеме да ги предвидиме условите што го фаворизираат појавувањето на вакви пожари, но не можеме однапред да знаеме каде ќе избувнат. Најголемиот предизвик е токму нивната непредвидливост“, објасни Филипи.

Според „Гардијан“, големите шумски пожари можат да создадат сопствени временски системи, а пирокумулонимбусите се нивната најопасна форма. Кога пожарот е исклучително голем и интензивен, столбот чад може да создаде облак кој се издигнува од 10 до 15 километри во височина и навлегува во стратосферата.

НАСА ваквите облаци ги опишала како „змејови што блујат оган“.

„Тоа е вистинска бура со грмотевици која настанува во самиот столб чад. Овие системи зафаќаат околу 10.000 кубни километри од атмосферата и затоа имаат огромно влијание“, изјави Рик Мекреј, вонреден професор на Универзитетот на Нов Јужен Велс.

Откако ќе се создаде, пирокумулонимбусот може да предизвика силни ветрови кои го забрзуваат ширењето на пожарот и го прават неговото движење непредвидливо. Тоа создава исклучително ризични услови за пожарникарите кои работат на терен.

„Појавата на пирокумулонимбус е потврда дека пожарот е исклучително опасен“, рече Мекреј, кој 30 години раководел со операции за гаснење пожари.

Според него, појавата на вакви облаци покажува дека масовните евакуации биле оправдана и неопходна мерка.

„Ова е првпат Франција сериозно да мора да го разгледа концептот на пирокумулонимбус. Прашањето не е дали сме го имале пред неколку дена, туку дали нов ќе се појави овој вторник или во среда. Не станува збор само за повисоки температури. Ова се целосни климатски промени. Се менуваат атмосферата, временските услови на тлото и многу други фактори“, додаде Мекреј.

Пожарите во Европа избувнаа во периодот на туристичката сезона, во региони кои претходно беа погодени од повеќе последователни топлотни бранови. Шумските подрачја се дополнително исушени поради недостигот од дожд, а метеоролозите предупредуваат дека Франција од вторник би можела да биде погодена од нов топлотен бран со температури до 40 степени Целзиусови.

„Огромна маса топол воздух ќе се преместува од подрачјето на Чешка во текот на четири или пет дена“, предупреди Мекреј.