Министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски, во гостување во емисијата „Топ Тема“ на ТВ Телма вчеравечер најави дека Македонија идната недела ќе го промовира првиот центар за вештачка интелигенција „Везилка“. Според најавите, центарот ќе има клучна улога во развојот на македонски јазичен модел и создавање домашна дигитална база за подобра застапеност на македонскиот јазик, култура и идентитет во современите технологии.
Што носи „Везилка“?
Во текот на емисијата, Андоновски посочи дека „Везилка“ е проект насочен кон дигитализација на македонскиот јазичен корпус и развој на голем јазичен модел кој ќе може да го користат институциите, академската заедница, компаниите и граѓаните.
„Везилка“ треба да придонесе за намалување на зависноста од странски алатки кои, според најавите, често не го препознаваат доволно прецизно македонскиот јазичен, историски и културен контекст.
Плановите зад проектот
Министерот Андоновски истакна дека преку овој проект се поставуваат темелите за создавање домашни решенија базирани на вештачка интелигенција, кои ќе бидат во функција на јавниот интерес, образованието, науката, енергетиката, економијата и дигиталната трансформација на државата.
„Везилка“ е предвидена како платформа што ќе овозможи развој на алатки и системи базирани на вештачка интелигенција со примена во повеќе области од општественото функционирање.
Кои институции се вклучени?
Во рамки на проектот, носителот „ФИНКИ“ веќе воспоставил соработка со повеќе релевантни институции, меѓу кои Службен весник, Собранието, Националната и универзитетска библиотека, МАНУ, како и институтите за македонски јазик и литература.
Преку оваа соработка треба да се обезбеди квалитетна и точна база на податоци, која ќе опфати законски и подзаконски акти, стручна литература и други релевантни содржини на македонски јазик.
Повик и до граѓаните
Андоновски најави дека и граѓаните ќе можат да придонесат во проектот преку прикачување на сопствена дигитализирана литература, магистерски, докторски и стручни трудови.
На тој начин, како што беше посочено, директно ќе се помогне во збогатувањето на македонскиот дигитален јазичен корпус.
Подготовка на закон
Во емисијата беше наведено и дека Министерството подготвува компактен закон за вештачка интелигенција кој нема да ја ограничува употребата на новите технологии, туку ќе воспостави јасни етички и морални стандарди, транспарентност и правила за нивна правилна примена.
Фокусот на законското решение ќе биде ставен на областите каде што вештачката интелигенција може да има најголемо влијание, како јавната администрација, здравството, земјоделството и културата.
Бројките зад иницијативата
Проектот „Везилка“ е вреден вкупно 6,5 милиони евра. Од нив, 1,5 милиони евра се државни средства, 1 милион евра се обезбедени од факултетите, додека остатокот претставува поддршка од Европската Унија.
Министерот Андоновски посочи дека до крајот на оваа или почетокот на следната година Македонија веќе ќе има функционален јазичен модел, кој ќе биде понуден како „open-source“ решение за сите домашни институции и компании.
„Везилка“ треба да биде првиот национален центар за вештачка интелигенција со фокус на македонскиот јазик и дигиталната инфраструктура поврзана со неговиот развој.
Нови средства од Планот за раст
Одговарајќи на прашање за исполнувањето на чекорите од Реформската агенда, министерот Андоновски рече дека со исполнувањето на чекорите во јуни од страна на Министерството за дигитална трансформација се отвораат нови 16,9 милиони евра од Планот за раст.
Тој нагласи дека Министерството продолжува посветено да работи на реализација на обврските од реформската агенда со цел обезбедување конкретни придобивки за граѓаните и институциите.